شاخصهای هشداردهنده فعالیت ستون پنجم
حسین عکاف
ستون پنجم در حقیقت دسته ایی از مردم بومی هستند که آگاهانه و ناآگاهانه در لباس خودی و با چهره ای بومی و محلی در درون یک کشور اقدام به بی ثبات کردن شرایط کشور به نفع یک قدرت غیر بومی یا حریف می کنند. این دسته از افراد می توانند با انگیزه یا با گرفتن دستمزد و آگاهانه به نفع قدرت خارجی (جاسوسان) یا بدون انگیزه مشخص و نگرفتن دستمزد و صرفا به خاطر نارضایتی و انتقام گیری به نفع دیگران فعالیت نمایند.
شاخصهای شناسایی این پدیده معمولاً در حوزههای زیر دسته بندی می شوند::
دسته بندی شاخصها
فرهنگی و رسانهای :
ترویج بیاعتمادی به هویت ملی، تضعیف نمادهای ملی و مذهبی، انتشار گسترده شایعات یک شبکه اجتماعی با پشتیبانی خارجی ، به طور مثال، قهرمانان ملی کشور را زیر سؤال برده و نقاط ضعف را با شایعات بزرگنمایی میکند.
اقتصادی:
شایع پراکنی برای احساس و باور مردم برای جا انداختن مصنوعی کمبود کالاهای اساسی و…. به منظور ناپایدار نمودن اقتصاد کشور و عدم سرمایه گذاری بر روی پروژه های امنیت ساز و سرمایه گذاری های خارجی
تشویق به قاچاق گسترده، برای ضربه زدن به تولیدات داخل،
تحریک مردم برای افزایش تورم از طریق شایعه پراکنی
هماهنگی برای احتکار کالاهای اساسی مانند دارو یا مواد غذایی
و سپس القای این خط که این کمبود ناشی از بیکفایتی و ناکار آمدی است.
امنیتی و اجتماعی:
دامن زدن به اختلافات قومی و مذهبی، سازماندهی اغتشاشات خیابانی با شعارهای به ظاهر مدنی،تبلیغ ناامیدی و شکستناپذیری دشمن و استفاده از یک حادثه یا حادثه سازی برای فراخوانی تجمعات غیرقانونی و تبدیل آن به درگیری با نیروهای انتظامی .
سیاسی:
ترویج گفتمان ما نمیتوانیم و”عدم امکان پیشرفت”، تشویق به تحریمهای بینالمللی علیه منافع ملی،
نفوذ در نهادهای تصمیمگیر و یا جریانات سیاسی هدایت از طرف سرویس خارجی و دریافت کمک مالی از آنان .
راههای مقابله
باید بتوانیم با شناسایی روندها، سیگنالهای ضعیف و عوامل تغییر، آینده را بسازیم . برای مقابله با تهدید ستون پنجم، میتوان از ابزارهای مناسب استفاده کرد:
- شناسایی سیگنالهای ضعیف و روندها:
به جای تمرکز صرف بر رویدادهای بزرگ، سیگنالهای ضعیف را رصد کنیم. یک شایعه در فضای مجازی، یک تحلیل رسانهای جهتدار یا تغییر ناگهانی در الگوی مصرف میتواند سیگنال اولیه یک کارزار بزرگتر باشد.
راه مقابله، ایجاد “سامانه پایش رسانهای و اجتماعی” برای ردیابی این الگوها در مراحل اولیه است.
- سناریوپردازی:
از این روش یا طراحی و ترسیم سناریوهای مختلف . میتوان سناریوهایی مانند “تشدید جنگ اقتصادی”، “اغتشاشات محلی” یا “حمله سایبری همزمان” را مدل سازی و طراحی نمود و برای هر کدام راهبردهای مقابله را از قبل آماده کرد . این تلاش ها میتواند از غافلگیری جلوگیری میکند.و نقش دشمنان و ستون پنجم را با شکست مواجه نمود.
- روش دلفی:
در این روش، نظرات متعدد خبرگان (در حوزههای امنیت، اقتصاد، جامعهشناسی و فناوری) جمعآوری و تلخیص میشود. این روش برای رسیدن به اجماع و هم صدایی در مورد انگیزهها و راهبردهای احتمالی دشمن بسیار کارآمد است و از تأثیر سوگیریهای جریانات سیاسی میکاهد .
- مقابله با سوگیریهای شناختی:
یکی از بزرگترین اهداف ستون پنجم، ایجاد تغییر در باورهای و آدرس غلط به تصمیم سازان در تصمیمگیران است. لذا با تأکید بر بررسی همزمان “روندهای در حال رشد” و “روندهای در حال افول” و نیز پرهیز از “دیدگاه ایستا” به ما کمک میکند تصویر واقعبینانهتری از تهدیدات دشمن و تواناییهای خود داشته باشیم و موضعگیریها به طور جامع و مانع بنگریم ، تا همصدایی در امور راهبردی و دیپلماسی داشته و هم وحدت و انسجام ملی را در جامعه نهادینه و سرمایه اجتماعی را تقویت کنیم
- تهیه و اجرای قوانین بازدارنده:
امروزه در تمامی دنیا برای مقابله با افراد جاسوس و ستون پنجم قوانین و مقررات بازدارنده سختی تصویب شده است . اجرای به موقع و عادلانه این قوانین نقش موثری در بازدارندگی افراد در همکاری با عوامل غیر خودی می باشد.
- از بین بردن بسترها:
یکی از راه های مقابله با ستون پنجم را باید در توزیع مناسب و عادلانه امکانات و تسهیلات در بین مردم و اجرای درست و صحیح قوانین و از بین بردن مقررات دست و پا گیر است که موجب ایجاد نارضایتی در عامه مردم می گردد، می باشد .
- توزیع و چرخش منظم قدرت:
یکی از عوامل مهم در ایجاد انگیزه برای تبدیل شدن به ستون پنج کسب قدرت و رسیدن به تربیون های قدرت است . چرخش به موقع و توزیع مناسب قدرت سیاسی بین آحاد مردم می تواند یکی از راه کارهای مهم مقابله با ایجاد انگیزه سو برای تبدیل شدن به ستون پنجم است.
- پرهیز از هرگونه ساده انگاری:
وقایع اتفاقی در بازه زمانی جنگ 12 روزه اسرائیل و آمریکا علیه مردم ایران به خوبی نشان داد فعالیت برخی از مهاجرین که به عنوان پناهنده به خاک وطنمان مهاجرت کرده بودند نشان از یک برنامه هدفمند بیگانگان برای طراحی فعالیت های ستون پنجمی این دسته از مهاجرین در کشور گردید . جمهوری اسلامی ایران که پرچمدار مبارزه با استکبار جهانی است بایستی در ارتباط با شناسایی و رسیدگی و سازماندهی اوضاع مهاجرین پناهنده، بسیار هوشمندانه عمل نماید تا از بستر سازی فعالیت برخی از مهاجرین به بهانه پناهندگی جلوگیری به عمل آید .
