شناسایی یا حضور علمی دانشمندان و پژوهشگران

شناسایی یا حضور علمی دانشمندان  و پژوهشگران

فراز:

بعد از جنگ 12 روزه اسرائیل و آمریکا علیه ملت ایران که منجر به شهادت جمع کثیری از دانشمندان هسته ای ایران شد یک سوال ذهن مردم ایران را به خود مشغول ساخت و آن این که برخی از این دانشمندان حتی چهره و نامشان برای کسی شناخته شده نبوده است و در رسانه ها اصلا نامی از آنان برده نمی شود . این افراد چگونه مورد شناسایی رژیم غاصب اسرائیل قرار گرفته اند و آیا سایر دانشمندان ما در سایر رشته ها نیز در معرض چنین جنایتی از سوی اسرائیل هستند.

ارائه تحقیق زیر از یک زاویه به صورت غیر مستقیم شاید تلاشی باشد برای ارائه هشدار به دانشگاهیان و پژوهشگران ایرانی در خصوص نحوه حضور و فعالیت در اینترنت و فضای مجازی و از زاویه دیگر قدرت، توانایی و اشتیاق علمی ایرانیان در پهنه علوم جهانی.

پایگاه  تحلیل ایرانی معتقد است هرچند نبایستی در برابر دشمن کینه توز و جنایتکار مرعوب اینگونه اقدامات گردید و دست از فعالیت های علمی و پژوهشی برداشت، اما ضرورت حضور هوشمندانه و توام با آینده نگری  دانشمندان و پژوهشگران  در اینترنت و فضای مجازی می توانند فعالیت های مذبوحانه دشمن را خنثی نموده یا تاثیرات جمع آوری آشکار آنان را کاهش داده و به حداقل برساند.

این گزارش که تقریبا دوسال پیش توسط پژوهشگرانیکی از موسسات وابسته به وزارت علوم، تحقیقات فناوری تهیه شده است به صورت غیر مستقیم این هشدار را می دهد که رصد و شناسائی افراد در بستر اینترنت کار چندان سختی نمی باشد.

مقدمه:

انتشار در رسانه های بین المللی و نمایه شدن در پایگاه های بین المللی، از راه های رسیدن به مرجعیت علمی در سطح جهان است. از مهمترین نمودهای مرجعیت علمی، در ارجاعات جهانی به آثار علمی در سه بخش تبلور می یابد:

• الف. جایگاه جهانی دانشگاه ها و موسسه های پژوهشی ایران
• ب. شمار استنادها
• پ. پژوهشگران پراستناد.

یکی از مهمترین پایگاه های استنادی در سطح جهان پایگاه وب آو ساینس است. موسسه Analytics Clarivate 1 از طریق دریافت هزینه، دسترسی به پایگاه های متعددی از جمله وب آو ساینس را فراهم می کند که داده های پژوهشی از قبیل مراجع، و استنادهای نشریات معتبر، مجموعه مقالات کنفرانس ها و سایر اسناد را در بر دارد.

پوشش این پایگاه از سال 1900 تاکنون است که شامل بیش از 87 میلیون رکورد در مجموعه هسته و بیش از 200 میلیون رکورد در کل پلتفرم می شود.

کشورها، موسسات و افراد بسیاری هزینه اشتراک این پایگاه ها را پرداخت می کنند و در قبال آن از خدمات این پایگاه استفاده می نمایند.

پایگاه شاخص های اساسی علم ) ESI ) نیز متعلق به شرکت کلاریویت آنالیتیکس است که فهرست پژوهشگران پراستناد را در بازه زمانی 10 ساله به صورت دوماهنامه منتشر می نماید.

پژوهشگران در هر رشته بر حسب تعداد استنادهایی که در پایگاه وب آو ساینس دریافت کرده اند مرتب سازی و سپس پژوهشگران یک درصد برتر بر اساس حدود آستانه استنادی ESI به عنوان پژوهشگران علمی در نظر گرفته می شوند.

بنابراین معیار انتخاب پژوهشگران در این فهرست، تعداد استنادهای صورت گرفته به تولیدات علمی آنها است. بر همین اساس پژوهشگرانی که توانسته اند بر اساس فعالیت پژوهشی و تحقیقاتی خود در ده سال اخیر به بالاترین سطح اعتبار بین المللی دست یابند در دسته پژوهشگران پر استناد یک درصد جهان قرار می گیرند.

یکی از مهمترین ماموریت های موسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری (ISC)، فراهم آوردن امکان شناسایی و معرفی پژوهشگران پراستناد برتر است. زیرا پژوهشگران پراستناد برتر علمی مهمترین عامل رشد و توسعه نظام های علمی هستند.

این گزارش آخرین فهرست پژوهشگران ایرانی پر استناد یک درصد جهان در 22 حوزه موضوعی علوم را معرفی می نماید، همان طور که بیان شد، پایگاه شاخص های اساسی علم فهرست پژوهشگران پراستناد یک در صد جهان را فراهم آورده است، اما اطلاعاتی به جز نام خانوادگی ارائه نمی کند. به عنوان مثال، حمیدرضا احمدی به صورت HR ,Ahmadi ثبت می شود. وجود اسامی پرتکرار و رایج که یک نام می تواند به بین چند نفر اطلاق گردد، املاهای مختلف نگارشی نام افراد، تنوع وابستگی های سازمانی پژوهشگران در بازه زمانی نسبتا طولانی 10 ساله، تنوع حوزه های پژوهشی و عدم استفاده برخی پژوهشگران از کد شناسایی پژوهشگر از جمله عواملی هستند که شناسایی دقیق همه مدارک منتسب به هر پژوهشگر را با چالش مواجه می کنند.

بررسی دستی و انسانی این مدارک اغلب منجر به شناسایی افرادی می شود که با نام یکسان بازنمایی می شوند اما به صورت تفکیکی و برحسب حد آستانه استنادی واجد شرایط قرارگرفتن در این فهرست نیستند.

این مساله در پایگاه شاخص های اساسی علم به دلیل هزینه بالای پردازش اطلاعات نادیده گرفته شده است. به علاوه، داده های سامانه ESI در بازه های دو ماهه بروزرسانی می شود و به همین طریق، حدود آستانه استنادی نیز متغیر و شناور است.

 بنابراین موسسه استنادی علوم و پایش علم و فناوری (ISC )ناگزیر است که بر روی هر نام شناسایی شده در ESI پردازش های مختلفی را جهت ابهام زدایی و یک دست سازی این فهرست انجام دهد. از این رو، شناسایی پژوهشگران پر استناد یک در صد فرایندی پیچیده و زمانبر است. به این منظور، ابتدا نام های پژوهشگران ایرانی که احتمال یک درصد شدن آنها زیاد است به همراه اطلاعات وابستگی سازمانی آنها و مجموع استنادهای دریافتی هر کدام از طریق ادغام و اشتراک نام های پژوهشگران پر استناد یک درصد جهان در ESI و پژوهشگران ایرانی نمایه شده در WoS و InCites در طول بازه زمانی ده ساله شناسایی و استخراج میشود.

سپس با یافتن سوابق تحلیلی و آموزشی پژوهشگر و نام دانشگاه مورد نظر، مدارک پژوهشگر موردنظر در WoS با انتخاب بازه زمانی ده ساله و نوع مدرک مقاله و مروری بازیابی می شود. با تحلیل و پردازش هایی که انجام می گیرد در صورتی که پژوهشگر مورد نظر در حداقل یک حوزه موضوعی دارای مجموع استنادات بیشتر از حد آستانه ( ESI Threshold )باشد، پژوهشگر یک درصد در آن حوزه موضوعی شناخته می شود.

در سال ،1402 – 938 پژوهشگر با وابستگی سازمانی جمهوری اسلامی ايران شناسایی شده اند که نسبت به سال 1401 ، حدود 12 درصد رشد داشته است. بر اساس حوزه های کلان پژوهشی فروانی پژوهشگران در حوزه های پزشکی و سلامت 33 در صد، چند رشته ای 23 درصد، مهندسی 20.5 درصد، علوم پایه 12 درصد، کشاورزی و محیط زیست 10 درصد و علوم انسانی و اجتماعی 1.7 درصد است. همان طور که در نمودار 1 قابل مشاهده است، طی یک دهه گذشته آمار پژوهشگران پراستناد یک درصد برتر کشور روندی رو به رشد داشته است …

برای مطالعه کامل این مقاله این جا را کلیک کنید