چرا بازار اعتراض می کند؟

چرا بازار اعتراض می کند؟

سیدمحسن میردامادی

امیرعباس هویدا سال ها قبل از نخست وزیری نیز، وزیر دارایی بود و آشنای به اقتصاد، با تمام تلاشی که در مبارزه با گرانفروشی کرد.اما تورم مهار نشد!

تا این که در ۱۶ مرداد ۵۶ دولت را تحویل دکتر جمشید آموزگار (اقتصاددان) داد.

به گفته آموزگار او دولت را با ۳۵درصد تورم تحویل گرفته است! در حالی که  آمار بانک مرکزی برای سال ۱۳۵۶(۲۵ درصد) تورم را اعلام می‌کند.

هویدا در سال ۵۶، همه نشانی‌هایی که اقتصاد خوانان برای اصلاح می‌دهند داشت!

✔️ شش میلیون بشکه نفت می‌فروخت.

✔️با آمریکا و اسرائیل “دوست” بود!

✔️ کشور “تحریم” نبود!

✔️ جمعیت ایران ۳۲میلیون نفر بود.

✔️تمام کشور از مستشاران خارجی پر بود.

اما اقتصاد ایران در تیر۵۶ نسبت  به تیر۵۵ سی و پنج درصد تورم داشت.

با این پس زمینه باید پرسید چرا بازار اعتراض می‌کند؟ لذا پس زمینه و سبب اقتصادی که در سال ۵۶ و۵۷ بازار اعتراض کرد همین رکود تورمی بود. با این وجو این دو سوال مهم مطرح می گردد:

♦️چرا تورم که همه جای دنیا با رونق و افزایش تقاضا روبرو است در ایران با رکود مواجه شده است؟

♦️چرا با این که دستمزدها در ایران یک پنجم تا یک دهم جهانی و انرژی یک دهم تا یک صدم بین‌المللی است محصولات تولیدی ما گرانتر در می‌آید؟

جدول سوالات بالا  در جدول زیر پاسخ علمی آمده است؛ و خلاصه آن این می شود که برداشت دولت از پایه پولی در این چهارسال منفی بوده و برداشت بانک ها ده برابر شده است.

• بنابراین
• اگر دولت از پایه پولی بردارد(اصطلاحاً پول چاپ کند) می‌شود: تورم – فشار تقاضا ⬅️ پول داغ- رونق وسرعت گردش پول

چرا که دولت به فوریت آن را به عنوان حقوق یا بدهی به پیمانکاران می‌دهد و به سرعت وارد بازار شده و تقاضا را بالا می‌بر‌د(سرعت گردش پول)

اگر دولت پول چاپ کند(از پایه پولی بردارد) می‌شود تورم فشار تقاضا

تورم فشار تقاضا باعث رونق می‌شود یعنی مردم صف می‌بندند تا کالایی را هرچه زودتر و قبل از گران شدن بخرند(پول داغ) و بازاریان از این موضوع که هرچه بیاورند مردم می‌خرند خوشحالند

تورم – فشار تقاضا در اغلب موارد پس از مدتی اندک به ابرتورم می انجامد مانند ونزوئلا ، زیمبابوه و جمهوری وایمار آلمان روسیه یلتسین و… ولی در ایران با ابر تورم روبرو نشدیم .

2 -اگر بانک ها از پایه پولی برداشت کنند می‌شود:  تورم – فشار هزینه ⬅️ رکود

چراکه این برداشت برای تراز شدن ترازنامه و پرداخت بهره منسوخ سپرده به سپرده گذاران انجام می‌شود اغلب در حساب سپرده گذار رسوب می‌شود و به سرعت به بازار نمی‌آید از سوی دیگر چون ۹۹ درصد سپرده‌ها مال یک درصد سپرده ‌گذاران است و  نیازهای کالایی آنان گسترده نیست همین باعث می شود این پول وارد بازار نشود.

با پژوهش در بیش از نیم قرن تورم اقتصادی درایران، می توان نتیجه گیری کرد در این سال ها دولت ها اغلب با درآمد نفت کسری بودجه خود را پوشش داده‌ است و از پایه پولی کمتر برداشت کرده‌اند، اما بانک ها به سبب پرداخت بهره سپرده که در جهان تقریباً منسوخ شده دائماً زیان می کنند و این یک واقعیت تلخ است که بیش از ۹۰درصد افزایش نقدینگی مربوط به بهره سپرده است.

در این جا دو سوال مهم مطرح است:

❌چرا با این که دستمزدها در ایران یک پنجم تا یک دهم جهانی و انرژی یک دهم تا یک صدم بین‌المللی است محصولات تولیدی ما گران تر در می‌آید؟

پاسخ:  جواب را در نرخ تسهیلات بانکی جستجو کنید از آن رو که بیش از ۷۰ درصد تسهیلات بانکی برای سرمایه در گردش تولید کنندگان است لذا بانک فشار روی خودش را به وام گیرندگان منتقل می‌کنند و واحدهای تولیدی این افزایش را روی جنس خود می‌کشند اما به اندازه‌ای که اجناس گران می‌شود تقاضا (قدرت خرید مردم) رشد نمی‌کند. پس تورم فشار هزینه علی‌رغم گرانی اجناس، باعث رکود می شود

❌چرا با آنکه از سال ۱۳۵۲ ما تورم مزمن بالای ده درصد داشته‌ایم وارد ابرتورم نشده‌ایم؟ در صورتی که بسیاری از کشورهای دنیا به سرعت پس از مدتی تورم بالا وارد ابر تورم شدند!!

پاسخ: رکود تورمی ناشی از بحران بانکی است به همین دلیل طی این سال ها ایران هرگز وارد ابرتورم نشده است. در این سال ها دولت ها اغلب با درآمد نفت کسری بودجه خود را پوشش داده‌اند و برداشت‌شان از پایه پولی محدود بوده است اما بانک ها به سبب پرداخت بهره سپرده که درجهان تقریباً منسوخ شده دائماً در زیان هستند و مجبورند با بالا بردن نرخ ارز (تسعیر) بنگاهداری(تجدید ارزیابی دارائی ها) ترازنامه خود را تراز کنند. چنان که می‌بینیم ارز تا جایی بالا می رود که ترازنامه بانک ها تراز شود نه تا جایی که ترامپ می خواهد.  (اگر بالا رفتن  قیمت ارز به اراده ترامپ بود . او اکنون دلار را ۱۰ میلیون تومان می‌کرد!!!!!)

بانک ها برای دریافت اقساط تسهیلات خود به شرکت های موفق فشار وارد می کنند و به نابهره‌ ورها مهلت می‌دهند(استمهال) یعنی افراد موفق در این اقتصاد رکودی مجازات می شوند و ناموفق ها پاداش می‌گیرند!!!!

👈نکته مهم:

جمله تورم همیشه و همه جا یک پدیده پولی است در اذهان اقتصاددانان موافق و مخالف به اشتباه این گونه ترجمه شده که “تورم همیشه و همه جا یک پدیده دولتی است” و چون می‌بینند در ایران برداشت دولت از پایه پولی اغلب منفی است عده‌ای با آن مخالفت می کنند . در حالی که در ایران تورم یک پدیده پولی ناشی از «بحران بانکی» است.

• اگر نگاه بلندمدت به تورم ایران داشته باشیم و بخواهیم ساختارهای تورمی را بررسی کنیم در می‌یابیم؛

علت نود درصد تورم ایران بحران بانکی است .علت بحران بانکی بهره منسوخ سپرده است. نگاهی به ترازنامه بانک مرکزی و بانک ها در کدال بیاندازید خودتان پاسخ خودتان را می‌یابید

اگر حوصله ندارید فقط دو رقم اول که درآمد عملیاتی و هزینه سود سپرده است را تقسیم کنید متوجه می شوید که ده بانک بیش از صددرصد درآمد عملیاتی بهره سپرده می دهند یعنی ورشکستگی کامل بعضی مانند بانک آینده ۱۷ برابر درآمد عملیاتی خود بهره سپرده می‌داد!!!!!

تازه بانک های دیگر درآمدهای جانبی نجاتشان داده است مانند تسعیر نرخ ارز و تجدید ارزیابی دارایی ها و فروش دارایی

• مطابق ترازنامه بانک مرکزی نقدینگی در پایان سال ۱۳۹۱ مبلغ ۴۶۱ همت بوده که در پایان سال ۱۴۰۳ به مبلغ۱۰۱۶۵ همت رسیده یعنی در این دوازده سال ۲۲ برابر شده است.
• قیمت ارز درسه شنبه ۲۰/فروردین/۹۲دلار ۳۵۷۵تومان قیمت تعادلی دلار آزاد در بهار امسال حدود 83 هزار تومان(جنگ 12 روزه 93 هزار تومان)
• قیمت آن زمان دلار(۳۵۷۵) را در 22 ضرب کنید حدود 79 هزار تومان میشه+ 5 درصد رشد منفی این سال ها همین 83 هزار تومان می شود

نمی‌شود نقدینگی ۲۲برابر بشود ولی تورم نشده و ارزش پول ملی پایین نیاید

در این ۱۲ سال

• سپرده دولت ۳۸ برابر شده (مثبت) و بدهی آن به بانک مرکزی۲۷ برابر (منفی) کمتر شده یعنی از مثبت۱۳ همت به منفی۳۵۴ همت رسیده
• سپرده بانک ها ۱۹ برابر شده(مثبت) و بدهی بانک ها به بانک مرکزی ۲۴ برابر (مثبت) شده است
• برداشت دولت از پایه پولی از ۱۴۰۰ تا پایان ۱۴۰۳ منفی بوده است
• برداشت بانک ها در این مدت ده برابر یعنی بیش از ۱۰۰۰درصد شده است

این یعنی عمق بحران بانکی بدبختی و ورشکستگی بانک ها چرا که باید با بهره ۳۴ درصد به بانک مرکزی برگردانند! که برنمی‌گردانند و دائماً برداشت می کنند!!!

طبق اعلام دکتر فرزین ۱۴بانک ناتراز (ورشکسته) بودند که ۸ بانک توانسته اند با دوپینگ فروش دارایی کفایت سرمایه خود را فعلاً تاحدودی بالا ببرند باید توجه کرد تا بهره منسوخ و تورم‌زای سپرده صفر نشود بحران بانکی ادامه خواهد داشت و تا بحران بانکی است ریال بی‌ارزش می‌شود.

 از دوره هویدا تا الان به جای بستن شیر تولید تورم، همه دنبال خاموش کردن آتش تورم بوده‌اند در حالی که شیر ۹۰ درصد تورم ایران بهره منسوخ سپرده می باشد که بانکداران صهیونیست نیویورکی هم زیر بار آن نمی روند!!!

چه باید کرد؟

باید بهره سپرده صفرشود تا بانکداری روی ریل درست قرار بگیرد اگر بهره سپرده صفرشود نود درصد تورم کنونی دیگر تولید نمی‌شود.

روش پیشنهادی

• 1️- بهره سپرده را صفر درصد اعلام کنند.

باید اذعان کرد هرگونه اقدامات تدریجی را نمی شود مدیریت کرد چرا که بانک ها دوباره مصوبات شورای پول و اعتبار را  زیرپا خواهند گذاشت

• بهره تسهیلات را تا شش ماه دست نزنند.

تا هم مردم برای گرفتن وام هجوم نیاورند هم انتظار کم شدن بهره تسهیلات پس از شش ماه باعث شکل گیری انتظار مثبت در ذهن ها بشود

نتیجه

👈بهره حقیقی به شدت مثبت می شود و تورم جمع می شود.

👈 هزینه اصلی بانک ها هم حذف می ‌شود و بانک ها می‌توانند بدهی خود به بانک مرکزی بپردازند(پایه پولی جمع می‌شود)

👈بانک ها با عدم بهانه منطقی برای برداشت  از بانک مرکزی، مجبور می شوند به جان وام گیرندگان کلان که وامهایشان نکول شده بیافتند و آنها نیز هم مجبور می شوند

• ❇️یا املاک و دارائی‌های داخلی خودشان را بفروشند و پول بانک را بدهند در نتیجه عرضه زیاد و ارزان شدن املاک تجاری و ویلاها
• ❇️ یا دارائی های خارجی خودشان را بفروشند که در نتیجه ورود سرمایه و ارز به کشور
• ❇️ یا فرار کنند که درنتیجه پاک سازی اقتصاد از زامبی‌های انگل خواهد شد.

والسلام

منبع با اصلاحات: نخلستان اندیشه