درس هایی از پدافند غیر عامل و پدافند عامل-7

بررسی عناصر پدافندی

درس هایی از پدافند غیر عامل و پدافند عامل-7

عنصر يا ركن دفاع

دفاع يعني مقابله موجود زنده با خطري كه او را تهديد مي‏نمايد تا با واكنش مناسب بقاي خود را تضمين نمايد. البته دفاع انسان نسبت به حيوان بسيار متفاوت است زيرا انسان به قدرت تفكر و انديشه مجهز است و با توجه به علوم و فنون مدرن مي‏تواند شيوه دفاع خود را تغيير دهد و از طرف ديگر انسان‏ها مختار هستند تا روش دفاعي مناسبي را انتخاب نمايند ولي حيوانات مثلاً با روش‏هايي مثل نيش‌زدن، فراركردن و… از خود دفاع مي‏نمايد و هيچ وقت هم قادر به تغييردادن اين روش‏ها نيستند عنصر دفاع در پدافند متغير وابسته به تهاجم و ابزار و امكانات و شرايط موجود مي‏باشد و داراي وجوهي است.

وجوه دفاع

دفاع يكي از متغيرهاي وابسته و مهم در حوزه اقدامات پدافندی است كه با گستردگي و پيچيدگي فراواني همراه است و اگر اين اصل بديهي را بپذيريم كه بهترين دفاع حمله است در آن صورت مي‏توانيم براي دفاع نقش دو وجهي و دوگانه قائل شويم به‏ طوري‏كه در بعضي موارد مشاهده مي‏شود دو بازيگر مهاجم و مدافع براي رسيدن به هدف خود هر يك نقش تدافعي و تهاجمي ‏را باهم ايفا مي‏كنند. ‏مثلاً چنان‌چه يك بازيگر خلاق و توانا متوجه شود از سوي حريف مورد تهديد و مراقبت قرار گرفته است اگر در عين حال كه نقش تدافعي خود را حفظ كرده است بلافاصله به‌منظور حفاظت از اهداف خود، او هم متقابلاً به كنترل حريف و ايجاد اختلال در سيستم فرماندهي و حتي نابودي او اقدام نمايد و به اين ترتيب او در ابتدای كار در نقش بازيگر تدافعي ظاهر شده و پس از اين‏كه با انگيزه دفاع از هدف به حريف تعرض و تهاجم نموده است هم‏زمان‏‏ نقش بازيگر مهاجم را هم داشته است.

ساز و كارهاي دفاع در پدافند

عنصر دفاع در سيستم های پدافندی  داراي ساز و كارهاي خاص خودش است كه در شش مقوله كلي مي‏‏توان تعريف نمود:

ساز و كار ممانعت يا جلوگيري در دفاع

ممانعت عبارت است از جلوگيري از دست‏يابي مهاجمين به اهداف حفاظتي كه به اشكال مختلف مي‏تواند انجام پذيرد؛ مانند حصاركشي، طبقه ‏بندي‌‏‏كردن، اختفا و استتار‏، كنترل و اعمال محدوديت در دسترسي افراد، تعيين صلاحيت افرادي كه به اهداف دسترسي دارند.

ساز و كار بازدارند گي در دفاع

بازدارندگي اقدامي ‏ابتدايي است كه مي‏بايد در اجرا و طراحي حفاظتی پيگيري شود. معمولاً مقوله بازدارندگي با دوشيوه نظامي و قانوني امكان‌پذير مي‏باشد. ‏در بازدارندگي به شيوه نظامي سعي مي‏شود هر گونه تهاجم به هدف حفاظتي را از نظر نظامي غيرممكن و پرهزينه نشان داده شود به ‏طوري‏كه هرگونه اقدام به تهديد حريف متقابلاً با خطر پاسخ شديد مقابله به مثل مواجه خواهد شد و در باز دارندگي قانوني هرگونه اقدام سوء عليه هدف از منظر قوانين كيفري بسيار نامطلوب و زيانبار جلوه داده مي‏شود. مانند تصويب قوانين بازدارنده كيفري و جنايي عليه جاسوسان و خراب‌كاران به ‏طوري‏كه دشمن بداند كه هرگونه تهاجم بي‌پاسخ نخواهد بود و مجازات سنگيني در بر خواهد داشت.

ساز و كار تهديد شناسي در دفاع

تهديدشناسي؛ علم شناخت درست و به‏ موقع تهديدات بالقوه است به‏ طوري‏كه شناخت درست و به ‏موقع تهديدات بالقوه قبل از وقوع يا در مراحل اوليه وقوع اين امكان را مي‏دهد تا با اقدامات پدافندي و دفاعي مناسب آن را بي‌اثر يا كم‌اثر كنيم. مثلاً دانستن اين‏كه ‏‏دشمن از چه شيوه ‏هاي براي تهاجم استفاده مي‏كند يا توانايي تخريب يك تهديد طبيعي مانند زلزله از نظر كمي و كيفي بر تأسیسات مورد حفاظت چه ميزان ‏مي‏باشد براي به ‏وجود آوردن آمادگي دفاعي بسيار مفيد و ضروري مي‏باشد. ‏

ساز و كار آمادگي در دفاع

با توجه به اين‏كه ‏‏نمي‏‏توان تمامي ‏تهديدات را پيش‏بيني و از‏ آن جلوگيري كرد بنابراين يكي از ساز و كارهاي دفاع ايجاد آمادگي و قابليت‏هاي لازم و موثر براي مقابله با تهديدات است.

ساز و كار واكنش در دفاع

واكنش عبارت است از اعمالي كه پس از وقوع تهديد اتخاذ مي‏شود و شامل، هدايت اوضاع و جبران خسارت وارده و تقويت‌كردن دفاع و سيستم حفاظت است. مانند اقداماتي كه بلافاصله براي تخليه مجروحين و پاك‏سازي محل و ترميم سريع خرابي انجام مي‏گردد.

ساز و كار فريب در دفاع

فريب هم مانند حفاظت يكي از فعاليت‏ هاي چهارگانه ضداطلاعات مي‏باشد؛ لكن در ساز و كار دفاع هم نقش بسيار موثري خصوصاً در دفاع و پدافند غيرعامل دارد. در طبيعت هم خداوند حكيم و دانا تدبير فريب را به ‏عنوان دفاع غيرعامل در بعضي از جانوران به وديعه گذاشته است. ‏مثلاً گونه ‏اي از پروانه‏ ها براي محفوظ ماندن از شكار و خورده‌شدن و براي فريب دشمنان خود در صورت مواجه‌شدن با تهديد و خطر خود را به رنگ پروانه‏ هاي بدمزه در مي‏ آورد يا برخي از جانوران براي فريب دشمن از شكار بچه ‏هايشان، خود را به مردن مي‏زنند تا دشمن را به ‏سوي خود يعني يك هدف فريب جلب نمايد و به اين طريق با ارزان‏ترين هزينه اقدام به دفاع نمايد. بنابراين فريب عملي است كه به‌منظور جلوگيري از برآورد صحيح از وضعيت موجود اجراء مي‏شود و به اين منظور اخبار گمراه‌كننده را تعمداً در اختيار حريف قرار مي‏دهند.

درس هایی از پدافند غیر عامل و پدافند عامل-7

ركن و عنصر «طبقه ‏بندي» در اقدامات پدافندی

يكي ديگر از اركان كاربردي و رايج اقدامات پدافندی واژه «طبقه ‏بندي» است و در لغت به معني، دسته‌بندي، رده ‏بندي پديده‏ هاي وابسته و مرتبط به هم و در اصطلاح حفاظتی عبارت است از تفكيك و ارزش‌گذاري بين يك دسته از موضوعات متشابه که به منظور حفاظت از آنان بایستی به ملاك‏ها و معيار‏هاي خاص در تعيين حق تقدم و استفاده متناسب و بهينه از منابع سازمان در طراحي اقدامات پدافنی توجه نمود.

بر اين اساس به ارزش‌گذاري روي موضوعات و اهداف قابل حفاظت، طبقه ‏بندي ‏‏حفاظتي مي‏گويند با اين مقدمه معلوم مي‏شود كه طراحي حفاظت بر اساس نظام طبقه‏ بندي ‏‏تعيين و تعريف مي‏گردد. در نظام طبقه‏ بندي ‏‏تلاش مي‏شود تا هدف تهديد شونده بر اساس ميزان ‏لطمه ‏اي كه دسترسي حريف و افراد غيرمجاز يا تخريب عوامل طبيعي به امنيت ملي وارد مي‏سازد طبقه ‏بندي ‏‏شوند و هر چه ميزان ‏طبقه‏ بندي ‏‏حساس‌تر باشد حفاظت از آن با دقت و هزينه بيش‏تري صورت مي‏گيرد و حيطه بندي آن شديدتر مي‏شود و افراد كم‌تري صلاحيت دسترسي به آن را پيدا مي‏كنند.

بنابراين منظور از طبقه‏ بندي ‏‏اهداف حفاظتي اختصاص‌دادن اقدامات حفاظتي مناسب براي هر هدف به اقتضاي محدوديت منابع سازماني اعم از بودجه، نيروي انساني‏، تجهيزات امكانات و اولويت ‏ها مي‏باشد. به‏ طوري‏كه با بالا رفتن طبقه‌بندي، سطح اقدامات تأمینی افزايش و با‏ پايين آمدن آن، اقدامات حفاظتي كاهش خواهد يافت. ‏

طبقه ‏بندي ‏‏حفاظتي يك لفظ قراردادي است كه فرهنگ و زبان مشتركي بين عوامل حفاظتي در سازمان ‏هاي مختلف ايجاد خواهد كرد. ‏اگر لفظ واحدي براي طبقه‏ بندي ‏‏موضوعات حفاظتي قرارداد نگردد هر كس به سليقه شخصي و تشكيلاتي خود اولويت ‏هاي حفاظتي موضوعات و اهداف حفاظت را تعبير خواهد كرد كه موجب هرج و مرج خواهد شد. ‏‏

اهداف طبقه ‏بندي 

به طوركلي هدف و دلايل طبقه‏ بندي ‏‏(همان) عبارت است از:

  1. تفكيك و دسته‌بندي موضوعات داراي ارزش خاص از موضوعات عادي؛
  2. تفكيك و دسته‌بندي موضوعات داراي ارزش خاص از يك‏ديگر؛‏
  3. تعيين حق تقدم حفاظتي؛
  4. ايجاد محدوديت در دسترسي حريف و افراد غيرمجاز؛ ‏
  5. تعيين دقيق وظايف و اختيارات واحدهاي سازماني متناسب با ميزان طبقات؛
  6. صرف بهينه منابع سازماني متناسب با طبقات تعيين شده؛
  7. ايجاد وحدت رويه در توليد‏، انتشار، توزيع، ارسال و ساير موارد، متناسب با ميزان طبقات؛
  8. فراهم‌نمودن اجراي بهينه حيطه‌بندي «بر اساس صلاحيت و نياز مشتريان».

فوايد طبقه ‏بندي

  1. تفكيك و جداسازي از موضوعات عادي و مقيد گرديدن به قيود ارزشي؛
  2. ايجاد محدوديت ، در دسترسي غيرمجاز به موضوعات؛‏
  3. طراحي و اقدام خاص جهت حفظ و نگهداري موضوعات؛‏
  4. افزايش ضريب اطمينان و دقت در حفظ و نگهداري موضوعات؛‏
  5. افزايش اشراف سازماني در توليد، گردش، نگهداري ‏(همان).

مضرات طبقه ‏بندي ‏‏

  1. ايجاد تاخير در انجام ماموريت؛ ‏
  2. صرف هزينه ‏هاي كلان از منابع سازماني به‌منظور حفظ و نگهداري موضوعات؛
  3. ايجاد پوشش و ممانعت از ذي‏حسابي و مميزي ‏هاي قانوني؛
  4. ايجاد محدوديت در توليد‏، تكثير و گردش اطلاعات؛‏
  5. ايجاد محدوديت در كسب اطلاعات و انتشار آن توسط مراكز اطلاع‌رساني.

درس هایی از پدافند غیر عامل و پدافند عامل-7

ركن و عنصر «ابزارها و تجهيزات» پدافندی

يكي ديگر از اركان و متغيرهاي وابسته پدافند «ابزار و تجهيزات» حفاظتي مي‏باشد كه شامل جنگ‌افزارها‏، موانع فيزيكي، ابزارهاي فني از قبيل صوتي تصويري، سنسورهاي حساس و هوش‌مند، سيستم ‏ها‏‏ي روشنايي و… مي‏باشد كه به فراخور حال از آن‌ها ‏‏در پدافند استفاده بهينه مي‏گردد و فقدان آن‌ها وجود پدافند از اهداف را غيرممكن و بي‌معني مي‏كند.

 

 

مهران ایزدی

درس قبل                                                                               درس بعد

 

ادامه دارد….

 

Comments (0)
Add Comment