شرحی بر زبان فارسی در پیام رهبر-2
رضایی
مفاد اصل ۱۶ قانون اساسی بر این واقعیت تاریخی دلالت دارد که:
۱_ زبان فارسی طی هزاره گذشته با زبان عربی آمیختگی و داد و ستد داشته است.
۲_ هدف از تعامل زبان فارسی با عربی این بوده که فرهنگ و تمدن ملت ما از این طریق از علوم و معارف قرآن و اهل بیت (ع) سیراب شود و چنین هم شده است.
۳_ فرآیند بهره‌مندی زبان فارسی از معارف اسلامی نباید قطع شود لذا تداوم تعامل این دو زبان ضروری می نماید.
اصل شانزدهم:
از آنجا که زبان قرآن و علوم و معارف اسلامی عربی است و ادبیات فارسی کاملا با آن آمیخته است این زبان باید پس از دوره ابتدایی تا پایان دوره متوسطه در همه کلاس‌ها و در همه رشته‌‌ها تدریس شود.
12 نکته در مورد تعامل زبان فارسی با زبان عربی
۱_ ما ایرانیان به زبان فارسی میانه یا زبان پهلوی سخن می گفتیم. زبان پهلوی الفبای مخصوص خود داشت.
۲_ اسلام که وارد ایران شد؛ پیام و محتوای قرآن و مکتب اهل بیت (ع) را در زبان فارسی آمیخته شد، و آحاد مردم ایران نیز گویا گم شده خویش را در آن یافته باشند به مرور از زبان پهلوی دست کشیده و به سمت فارسی کنونی روی آوردند.
۳_ باید توجه کنیم اسلام زبان عربی را به ما تحمیل نکرد و آحاد مردم ایران نیز فرصت را غنیمت شمرده و زبان ملی خود و ایرانیت را ظرف و آینه‌ی آموزه‌های اسلامی و شیعی قرار داده‌اند.
۴_ برای رسیدن به معارف قرآن و اهل بیت (ع) یاد گرفتیم باید در کنار الفبای خود، الفبای عربی را نیز یاد بگیریم.
۵_ با این مهندسی هوشمندانه، مطالعه قرآن و روایات و کسب معارف قرآن و سنت برای آسان گردید و لذا خوشه چینی از خرمن بی کران قرآن و سنت توسط ایرانیان آغاز شد.
۶_ نگاهی به ادبیات فارسی مدعا را تأیید می کند. مثلا شعر نزد ما کارکرد و نقش برجسته و چندگانه داشت لذا اسلوب، ساختار، قواعد و وزن‌های شعر عربی را پذیرفته شد و ظرایف تفکر یعنی گران‌بهاترین گوهرهای اندیشه خویش را به زبان شعر سروده شد.
۷_ از رهگذر ادبیات، میراث گران‌بها و شایان شعر و ادب فارسی را فراهم شد. این میراث بی نظیر سرشار است از معانی، گزاره‌ها و مضامین آیات قرآن و احادیث و روایات پیامبر اسلام ص و اهل بیت عصمت و طهارت (ع).
۸_ اشعار فردوسی، سعدی، حافظ، نظامی، مولوی، و صدها شاعر دیگر سرشار است از معارف قرآن و اهل بیت عصمت و طهارت (ع)، به‌طوری که برخی نویسندگان کتاب‌هایی نوشته و نشان داده‌اند که هر یک از ابیات شاعران در حقیقت ترجمان آیات قرآن و برگردان احادیث و روایات است.
۹_ نثر فارسی نیز این چنین بوده است. متون به‌جا مانده از ادوار مختلف نثر فارسی جدید تا پیش از مشروطه کاملا آمیخته با زبان و ادب عربی است به گونه‌ای که برخی از منتقدان نمونه‌هایی از آن را نماد عربی مآبی و یا عرب زدگی دانسته اند.
اما هر چه هست نشان از گشودگی آغوش زبان فارسی نسبت به زبان قرآن _ یعنی عربی_ دارد.
۱۰_ آمیختگی و داد و ستد پررنگ و گسترده زبان فارسی و زبان عربی؛ تا اوایل سلطنت پهلوی بی وقفه ادامه داشت. از زمان رضاخان به‌ویژه پس از تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی پروژه‌ای به نام سره سازی و حذف لغات زبان‌های بیگانه آغاز شد و جنبش همه جانبه‌ای را برای حذف الفاظ عربی از زبان فارسی سامان دادند.
۱۱_ جنبش ناسیونالیسم ایرانی یا پهلویسم به همراه جنبش‌های ناسیونالیستی دیگر که با تأسیس کشورهای جدید عربی، ترکی و غیره در جهان اسلام همزمان شد، گسست تاریخی مهمی در داد و ستد زبان فارسی و عربی پدید آورد.
۱۲_ آنچه اصل ۱۶ قانون اساسی مقرر کرده تلاشی است برای احیای فرآیند داد و ستد دو زبان فارسی و عربی از طریق تشویق و یا الزام نظام آموزشی ما به آن فرآیند تاریخی پربار، مفید و تمدن ساز تعامل میان دو زبان مذکور.
اردیبهشت 1405