وحدت کلمه محور اندیشه
غلامعلی دهقان
رهبران سهگانه انقلاب اسلامی
یکی از موضوعات مهم در اندیشه رهبر فقید انقلاب اسلامی، امام خمینی(ره)، موضوع «وحدت کلمه» در میان ایرانیان بود؛ موضوعی که همچنان موضوعیت دارد و در آخرین دیدگاههای رهبر جدید جمهوری اسلامی نیز به خوبی دیده میشود. همچنین در آرای رهبر شهید هم بارها بر موضوع وحدت ایرانیان تأکید شده بود.
امام خمینی(ره) اعلام کردند: «ما به جمهوری اسلامی فکر میکنیم، نه یک کلمه کمتر، نه یک کلمه بیشتر.» علاوه بر این، نگاهی به سیره نظری امام(ره) نشان میدهد ایشان متوجه نیرنگهای بیگانگان در حرکتهای اجتماعی ایرانیان شده بودند.
در دهه ۵۰ و در اوج مبارزات ملت ایران، امام خمینی(ره) چه در زمانی که در نجف حضور داشته و چه در زمانی که در نوفللوشاتوی پاریس بودند، به خطر تفرقه بسیار آگاه بوده و بارها از روشنفکران، حوزویان و اهل قلم میخواست که دچار تفرقه و تشتت نشوند.
امام خمینی(ره) در مقطعی که در نجف بودند، این هشدار را دادند که مبادا مبارزان در موضوعات فرعی درگیر شوند و تضاد اصلی را که مبارزه با شاه است، به فراموشی بسپارند. برای همین بود که رهبر فقید در قضیه دیدگاههای مربوط به مرحوم دکتر علی شریعتی، سکوت معناداری داشته و البته در قضیه کتاب «شهید جاوید» صالحی نجفآبادی، تلاش کردند تا این موضوعات اصل مبارزه را تحتالشعاع قرار ندهد.
امام خمینی(ره) در سیره عملی نیز عملاً به وحدت مردم میاندیشیدند. ایشان در سال ۱۳۶۶ با انشعاب جمعی از روحانیون از جامعه روحانیت تهران تحت عنوان «مجمع روحانیون مبارز» موافقت کردند، اما در پیام خود اشاره کردند که آنچه خطرناک است تخطئه است نه اختلاف سازنده.
امام خمینی(ره) با تأیید این انشعاب، عملا نشان دادند که نوعی تکثرگرایی سیاسی را در درون نظام جمهوری اسلامی میپذیرند و حتی آن را تأیید میکنند، به شرط آنکه این اختلافات برای پیشبرد اهداف نظام جمهوری اسلامی باشد. همین نکته را رهبر شهید هم پیگیری و بارها اعلام کردند: «من از هر کسی که رأی بیاورد در انتخاباتهای ریاستجمهوری حمایت میکنم.»
جالب اینکه رهبر جدید جمهوری اسلامی هم در یکی از آخرین پیامهای خود اشاره کردند که همه میبایست به وحدت کلمه ایرانیان توجه داشته باشیم و اختلافات موجه و غیرموجه را کنار بگذاریم.
ایشان با رد کشاندن مطالب تفرقهانگیز به تجمعات مردم، حتی به این نکته اشاره کردند که ممکن است برخی اختلافات موجه باشد، اما وجود دشمن غدار و کینهتوز که وحدت ایرانیان را سالهاست نشانه رفته، میبایست مدنظر همگان باشد تا بتوانیم این پیچ مهم تاریخی را با سرافرازی و به سلامت پشت سر بگذاریم.
امروز، پس از تجربه دو جنگ تمامعیار در طول یکسال اخیر این رهنمونِ رهبران سهگانه درباره وحدت کلمه، از هر زمان دیگری حیاتیتر شده است. عبور از این گردنه سخت تاریخی، نه با دامن زدن به اختلافات فرعی و نه با تخطئه جناحهای مختلف، بلکه با بازگشت هوشمندانه به همان منطقی ممکن است که امام خمینی(ره) «نه یک کلمه کمتر، نه یک کلمه بیشتر» نامید.
وحدت ایرانیان تا اینجا و طی نیمقرن گذشته، نشان میدهد فقط در پرتو وحدت ملی و انسجام ملت میتوان گامهای مؤثری برای رشد، توسعه و پیشرفت کشور برداشت.
مدرس تاریخ و فعال سیاسی