اقتصاد ایران در سالهای اخیر تحت سختترین تحریمهای یکجانبه آمریکا قرار داشته و مسیرهای جایگزین خود را برای بقا پیدا کرده است. در چنین شرایطی، مکانیسم ماشه نمیتواند تغییری بنیادین ایجاد کند و صرفاً بهعنوان یک ابزار تبلیغاتی و سیاسی به کار گرفته میشود.
تأثیرات دقیقتر اسنپ بک و تحریمها چگونه امکان پذیر است . این یادداشت به این موضوع می پردازد
ساختار صادرات و واردات ایران در سالهای اخیر به سمت بازارهای جایگزین و روشهای غیرسنتی متمایل شده است؛ از صادرات نفت به چین و ونزوئلا تا تجارت منطقهای با همسایگان، استفاده از ارزهای غیردلاری، تهاتر کالا، و ایجاد مسیرهای بانکی غیرمتعارف. این تغییرات، اقتصاد کشور را تا حد زیادی از اثرگذاری مستقیم تحریمهای سازمان ملل خارج کرده است.
پرسش کلیدی این است که آیا بازگشت این تحریمها واقعاً میتواند تغییری جدی در وضعیت اقتصادی فعلی ایران ایجاد کند؟ در حالی که اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ تاکنون تحت شدیدترین تحریمهای یکجانبه و ثانویه آمریکا قرار داشته و تقریباً تمامی بخشهای کلیدی آن از تجارت رسمی جهانی حذف شدهاند، بهنظر میرسد تحریمهای شورای امنیت عملاً چیزی به وضعیت موجود اضافه نمیکنند. این موضوع، نیازمند تحلیلی دقیق از ماهیت، دامنه، سازوکار اجرایی و کارآمدی واقعی تحریمهای بازگشتی سازمان ملل است.
در هفتههای اخیر و با تشدید تنشها میان ایران و غرب، بحث فعالسازی «مکانیسم ماشه» از سوی کشورهای اروپایی یا آمریکا بار دیگر بر سر زبانها افتاده است. این مکانیسم که بر اساس مفاد برجام طراحی شده، در صورت فعالسازی، میتواند منجر به بازگشت خودکار تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران شود. با این حال، پرسش اساسی آن است که آیا چنین تحریمی در عمل اثری متفاوت یا شدیدتر از وضعیت موجود بر اقتصاد ایران خواهد داشت؟
در میانه پیچیدگیهای حقوقی و سیاسی توافق هستهای ایران، یکی از مفاهیم کلیدی که از همان ابتدا توجه کارشناسان، سیاستمداران و افکار عمومی را به خود جلب کرد، «مکانیسم ماشه» یا همان Snapback بود. این مکانیسم که از منظر حقوقی بر پایه قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل بنا شده، ابزاری است که به طرفهای غربی برجام، بهویژه آمریکا و اروپا، این امکان را میدهد که بدون نیاز به رأیگیری و اجماع، تحریمهای بینالمللی پیش از برجام علیه ایران را به طور خودکار بازگردانند.
تحریم همواره به عنوان ابزاری جهت تحمیل اراده کشورهای سلطه جو در عرصه جهانی مورد استفاده قرار گرفته و می گیرد.
در شرایط حساس کنونی خودباوری و نگاه به توانمندیها و ظرفیتهای موجود در داخل کشور البته به صورت علمی، برنامهریزی شده و تجربه گرفتن از گذشته و اجرای کامل سیاست های اقتصاد مقاومتی در جهت خنثی سازی تحریم ها راهبردی ضروری است که در این نوشتار به آن پرداخته خواهد شد.
وحدت کلمه محور اندیشه
تاریخ انتشار: 15 خرداد 1405
آمریکا اعتقادی به آتشبس ندارد
تاریخ انتشار: 14 خرداد 1405
از غدیر خم تا قیام خمینی
تاریخ انتشار: 13 خرداد 1405
راهنمای فشرده امداد و نجات در شرایط اضطراری-1
تاریخ انتشار: 11 خرداد 1405