درسنامه فرقه شناسی

درسنامه فرقه شناسی

 

(رویکرد کاربردی و تخصصی بر مبنای تدریس‌ها و تجربه‌های میدانی)

مولف: علی محمدی هوشیار

توضیح:

درس اول: ماهیت فرقه

درس دوم: طبقه بندی فرقه‌ها

درس سوم: آسیب‌ها و چالش‌های فرقه

درس چهارم: سازمان فرقه‌های انحرافی

درس پنجم: جذب، کنترل و حضور

درس ششم: چرایی جذب به فرقه‌ها

درس هفتم: نماد شناسی در فرقه‌ها

درس هشتم: راهکار خروج از فرقه

درس نهم: روش گفتگو با آسیب‌دیدگان فرقه

درس دهم: نقش رسانه و فناوری در فرقه‌های معاصر

درس یازدهم: فرقه‌ها و چالش‌های امنیتی

درس دوازدهم: مساله آزادی بیان و فرقه‌ها

کتاب 196 صفحه داشته و  قابلیت آن را دارد که توسط مبلغین و مبلغات، برای گروه‌های مختلف و در هر سطحی تدریس شود و نیاز به تخصص و پیش نیاز ندارد.

مولف در پیشگفتار کتاب آورده است:

تحولات پرشتاب اجتماعی، فرهنگی و معنوی در دهه‌های اخیر ، زمینه را بــرای ظهور و گسترش انواع فرقه‌ها و جریان‌های انحرافی فراهم ساخته است.

ایــن فرقه‌ها با بهره‌گیری از خلأهای هویتی، اعتقادی و روانشناختی، توانسته‌اند مخاطبان متعددی را به ویژه در میان نوجوانان و جوانان جذب کرده و طیف وسیعی از آسیب‌ها و معضلات فردی و جمعی را در جوامع اسلامی و غیراسلامی رقم زنند. در چنین بستری، تبیین علمی پدیده فرقه و شناخت ابعاد گوناگون آن ضرورتی انکارناپذیر برای پژوهشگران، سیاستگذاران، معلمان، مشاوران، طلاب و خانواده‌ها به شمار می‌رود؛ ضرورتی که نگارش و تألیف کتابی جامع، آموزشی و مطمح نظر قرار می‌دهد.

کتاب حاضر با عنوان «درسنامه فرقه‌شناسی» حاصل سال‌ها مطالعه نظری و تجربه زیسته‌ی نگارنده در حوزه بررسی فرقه‌های انحرافی و مواجهه میدانی با نمونه‌های واقعی از این جریان‌هاست. این تجربه، حاصل شرکت در نشست‌های تخصصی، مناظره با سران فرقه‌ها، گفت‌وگو با آسیب‌دیدگان فرقه‌ها، مطالعات موردی، رصد تحولات میدانی و مواجه‌ شدن با چالش‌های ذهنی و عملی در مسیر شناسایی، تحلیل و مقابله با افکار و عملکرد این فرقه‌ها بوده است. تلاش شده، نگارش کتاب بر پایه‌ی واقعیت‌های عینی، نمونه‌های مستند و تحلیل‌های علمی گزارشی کتابخانه‌ای و نظری ارائه نشود، بلکه حاصل زیست وا کنش فعلانه در این عرصه، استوار باشد تا صرف این که فقط پیش چشم خواننده قرار گیرد.

هدف نخست این کتاب، ارائه تصویری جامع و دقیق از مفهوم فرقه، شاخص‌ها و مرزهای تفکیک آن با انواع گروه‌های مذهبی، عرفانی و فرهنگی است. بر این باورم تا زمانی که تعریف روشنی از فرقه و نشانه‌های انحراف آن نداشته باشیم، هر برخوردی با این پدیده دچار سطحی‌نگری و نتایج غیردقیق خواهد شد.

ضمن بررسی تعاریف بین‌المللی و بومی، تلاش شده «مفاهیم نوپدید، ساختار و سازماندهی درونی، شیوه‌های جذب و کنترل اعضاء، و جایگاه ریاست در فرقه‌ها» با دقت تبیین شود. هدف دیگر این کتاب، تبیین روشمند چالش‌ها و آسیب‌هایی است که فرقه‌های انحرافی به دین، جامعه، روان انسانها و حتی بنیان خانواده وارد می‌آورند.

مطالعه موردی فرقه‌های معاصر، تحلیل روند جذب، شست وشوی مغزی، وابستگی روانی و مالی اعضاء، و نیز بررسی شیوه‌های پیشگیری، مقابله و رهایی از این فرقه‌ها؛ محورهای اصلی این کتاب بوده تا بتوان ابعاد مختلف مسأله را برای پژوهشگران و سیاستگذاران ترسیم نمود.

وجه تمایز مهم «درسنامه  فرقه‌شناسی» نسبت به آثار مشابه، اتخاذ رویکردی ترکیبی از دانش نظری، پژوهش میدانی و تجربه زیسته است. نگارنده بر این باور است که صرف اتکاء به منابع  کتابخانه‌ای یا ترجمه آثار غربی، برای درک عمیق پدیده فرقه در زمینه فرهنگی و دینی ایران کافی نیست؛ بلکه رصد تحولات میدانی ،ارتباط با اعضاء سابق  فرقه‌ها و تحلیل  داده‌های تجربی  می‌تواند تصویری  واقعی‌تر و  زنده‌تر از وضعیت جاری ارائه کند.

 از  آنجا که  آسیب‌های  فرقه‌ای  به‌سرعت  می‌توانند دامان  خانواده‌ها، نهادهای مذهبی و حتی امنیت ملی را بگیرند، ضرورت  آ گاهی‌بخشی به عموم جامعه،  کارشناسان و مدیران فرهنگی چند برابر  می‌شود . فقدان منابع آموزشی روزآمد و غنی در زمینه  فرقه‌شناسی به زبان فارسی، انگیزه مضاعفی بود تا این  درسنامه بر اساس نیازهای بومی و با تکیه بر جدیدترین  یافته‌های علمی و پژوهشی نگاشته شود.

امید است کتاب حاضر بتواند ضمن ارتقاء بینش و مهارت مخاطب در شناسایی و رویـارویی عالمانه با فرقه‌های انحرافی، ابزار لازم برای تحلیل انتقادی پدیده فرقه و راهکارهای کاربردی برای پیشگیری و مقابله را در اختیار پژوهشگران، مشاوران ، طلاب، خانواد‌ه‌ها و مدیران آموزشی قرار دهد. همچنین امید دارم محتوای کتاب با رویکردی اخلاقی و علمی، موجب افزایش آ گاهی، رشد تفکر انتقادی و تقویت بنیا‌ن‌های اعتقادی و خانوادگی جامعه گردد تا بتوانیم با همیاری و خردجمعی، مخاطراتِ ناشی از گسترش فرقه‌های انحرافی را مهار و مدیریت کنیم. نگارنده بر ایـن باور است که هر مطالعه و پژوهشی که آمیخته با تجربه زیسته و کار میدانی باشد، می‌تواند راهنمایی صادقانه‌تر، اثرگذارتر و واقع‌ بینانه‌تر برای علاقه‌مندان این حوزه فراهم آورد. شاید تذکر این نکته لازم باشد که بخش قابل توجهی از متن این کتاب،  متن بازنویسی‌شده از در‌س گفتارهای نگارنده در کلا‌س‌ها و کارگا‌‌ه‌های علمی است.

متن کامل کتاب را از  اینجا بارگذاری کنید.