مواد مخدر و دربار پهلوی-2
مجتبی قانعی:
دنباله …
تجارت پرسود مواد مخدر به مذاق درباریان خوش آمده بود و از برادران و خواهران شاه گرفته تا وزراء ، نمایندگان مجلسین و امرای ارتش در این مسابقه گوی سبقت را از یکدیگر می ربودند.
در این راستا با تکیه به اسناد ساواک سعی شده تا با رعایت اختصار، مواردی از دخالت های متعدد و متنابه آنان در این امر به صورت مستند ذکر گردد .
اشرف پهلوی
نام اشرف از سال 1335 به بعد در امور مربوط به قاچاق تریاک و هروئین برده شده است. او به پول علاقه وافری داشت و تریاک و هروئین منبع سرشار پول بودند.
در تهران این شایعه پیچید که اشرف برای انتقام گرفتن از مردم ایران تخم مرگ می کارد و جنس خود را به صورت تریاک و هروئین و مرفین توسط قاچاقچیان در دسترس جوانان ایرانی قرار می دهد.
در این رابطه فردوست چنین نقل قول می کند:
” اشرف قاچاقچی بین المللی بود و به طور مسجل عضو مافیای آمریکاست، او به هر جا که می رفت در یکی از چمدان هایش هروئین حمل می کرد و کسی هم جرات نمی کرد که آن را بازرسی کند.
این مسئله توسط بعضی از مامورین به من گزارش شد و من نیز به محمدرضا اطلاع دادم که اشرف چنین کاری می کند. محمدرضا دستور داد که به او بگوئید این کار را نکند. همین! چه کسی به اشرف بگوید؟ من؟ موقعی که خود محمدرضا نمی توانست و یا نمی خواست جلوی اشرف را بگیرد. من که بودم و چکونه می توانستم؟ به هر حال، مساله قاچاق مواد مخدر و رابطه اشرف با مافیا بتدریج علنی شد و چند بار به افتضاح کشیده شد و در مطبوعات خارجی انعکاس یافت. مهمترین این افتضاحات حادثه ای بود که در “نیس ” فرانسه برای او رخ داد. در یک صبح زود که اشرف از قمارخانه با اتومبیل به ویلایش می آمد، ناگهان اتومبیلی راهشان را سد کرد و فروغ خواجه نوری که در صندلی جلو نشسته بود را به رگبار بستند و او را خلاص کردند، بعدها مشخص شد که آنها از مافیا بوده اند.”
از دیگر موارد دخالت های اشرف در بحث قاچاق مواد مخدر، مسئله حمل این مواد در سفرهای خارجی وی و به ویژه به اروپا بوده است. چنانچه در اسناد آمده: نامبرده در چند نوبت هنگام ورود به دیگر کشورها و به ویژه در فرودگاه ژنو، پاریس و زوریخ، توسط مامورین گمرک بازرسی شد. و در برخی موارد مانند فرودگاه زوریخ حتی به دستگیری وی نیز انجامید، ولی با توسل به مصونیت درباری بودن و نفوذ برادرش محمدرضا و گرفتن وکیل و بهره گیری از تهدید و ارعاب و خرج مبالغ هنگفتی از جیب ملت ایران خود را می رهانید.
همچنین برای حفظ پرستیژ و حیثیت خاندان پهلوی به جهت بستن دهان مطبوعات و روزنامه های غربی در خصوص عدم انتشار اخبار مربوط به قاچاق مواد مخدر توسط اشرف، مبالغ متنابهی به صورت مستمر به این رسانه ها پرداخت می گردید.
حمیدرضا پهلوی
وی رقابت نزدیکی با اشرف در خصوص قاچاق مواد مخدر داشت، ولی همواره این اشرف بود که گوی سبقت را از وی می ربود. لیکن حمیدرضا نیزدر این عرصه جزء سردمداران و قاچاقچیان عمده و بین المللی مطرح می باشد. چنانچه در تهران معروف بود که بهترین تریاک با نام وی پیوند خورده بود.
مطابق اسناد، می توان به ارتباط وی با برادران رویایی (از قاچاقچیان بزرگ و بین المللی) اشاره کرد. یکی از نقش هایی که حمیدرضا در این ماجرا ایفا می کرد، انتقال مواد مخدر به وسیله اتومبیل شخصی خود بود و از آنجا که جزء خاندان سلطنت بود، مامورین اجازه بازرسی خودروی او را نداشتند و حتی در پاره ای از مواقع به اسکورت خودروی نامبرده اقدام می کردند.
فعالیت حمیدرضا در عرصه ی قاچاق مواد مخدر را باید در مجموعه ای بزرگتر از درباریان و کارگزاران حکومت پهلوی تحلیل کرد. زیرا یکی از منابع مهم درآمد برای آنان ترانزیت مواد مخدر در داخل و حوزه ی بین المللی بود.
محمودرضا و غلامرضا پهلوی
مطابق اسناد ساواک: کشت خشخاش در ایران در انحصار دربارو به ویژه اشرف (خواهر دو قلوی شاه) به همراه حمیدرضا و محمود رضا و غلامرضا – برادران شاه- قرار داشت.
در داخل کشور محموله هایی از مواد مخدر که کشف و ضبط می شد به فروش می رسید و سهم هر کدام از درباریان و بالاخص اشرف و برادرانش محفوظ بود.
نمایندگان مجلس
در سندی از ساواک در این خصوص چنین آورده شده است:
” رئیس مجلس شورای ملی (سردار فاخر حکمت) نیز با استفاده از مصونیت دیپلماتیک با ماشین شخصی از جنوب کشور به تهران تریاک حمل می کند و در بازار پرسود تهران به فروش می رساند.”
امرای ارتش
در این مورد در کتاب خاطرات فردوست چنین می خوانیم:
” سران رژیم به بهانه ی این که قصد ریشه کن کردن مواد مخدر را دارند، کشت خشخاش را ممنوع اعلام و ترانزیت آن را از افغانستان به کنترل درآوردند و ظاهراً با قاچاقچیان به مبارزه پرداختند، اما در واقع این اقدامات سبب شد تا امتیاز این تجارت پرسود به درباریان و همدستان آنان در ارگان های نظامی از جمله ژاندارمری اختصاص یابد، تا از این راه سرمایه های میلیاردی بیاندوزند… در ژاندارمری نیز بسیاری از تیمساران از جمله غلامعلی اویسی و پرویز خسروانی در این تجارت دست داشتند.
به همین خاطر مرزهای شرق و غرب به روی کاروان های مواد مخدر باز بود. و در خصوص خسروانی می توان به آن اشاره کرد که او در فرماندهی منطقه یک مرکز، همکاری نزدیکی با قاچاقچیان داشت و در این تجارت پرسود با آنان شریک بود. در یک مورد “احمد راه آهنی” از قاچاقچیان معروف، با هماهنگی خسروانی با وارد نمودن تریاک از ترکیه ، تریاک تهران را تامین می کرد و با خسروانی شریک بود. در ضمن خسروانی غیر از سهم شراکت از قاچاقچیان به جهت آزادی و رهایی شان مبالغی به عنوان رشوه دریافت می کرد.”
نتیجه گیری
آنچه که از امعان نظر در اسناد و مطالب ومطروحه برداشت می گردد، در چهار محور زیر قابل ذکر می باشد:
1-همدستی درباریان و قاچاقچیان بین المللی، به طوری که زمانی در یک عملیات 189 تن تریاک در ایران کشف شد، اما دولت ایران آن را نیم تن گزارش کرد و بقیه را جهت توزیع به مقر اشرف خواهر شاه انتقال داد.
2-محدودیت ها و سخت گیری ها در باره مواد مخدر بیشتر به منظور تسویه حساب و دستگیری باندهای رقیب در این امر بوده است.
3-به علت دست اندرکاری برخی از مهره های رژیم، دولت علاقه ای به مبارزه جدی با مواد مخدر نشان نمی داد.
4-ضعف مرزبانی و ضعف سازمان های اجرایی
با این وجود رژیم سعی داشت تا با انعکاس اخبار دستگیری و اعدام قاچاقچیان در رسانه های داخلی و به ویژه خارجی یک موج بزرگ تبلیغاتی را جهت پوشش کارهای اصلی خود که همانا همدستی با قاچاقچیان بین المللی بود، به کار گیرد.
آنان با این طرفند به دنبال مطرح نمودن خود به عنوان کشور پیشرو در خط مبارزه با مواد مخدر بودند.
به هر حال این اقدامات هم نتوانست پرده روی سیاه کاری های رژیم پهلوی در راستای اشاعه اعتیاد در ایران بکشد و در بهمن ماه 1357 عمر این رژیم با قیام مردمی ملت ایران به پایان رسید و مواد مخدر و اعتیاد هم به مانند سایر موارد فساد و ناهنجاری های اجتماعی از این حکومت به یادگار ماند و این میراث شوم هنوز هم از جامعه اسلامی ما زدوده نشده و به عنوان یکی از معضلات مهم و اساسی و مشکلات اجتماعی حاضر می باشد.
امید است که این اثر بتواند در راستای آگاهی بخشی از وضعیت مواد مخدر و اعتیاد در رژیم پهلوی مفید فایدت افتد و راهگشای محققین مسائل اجتماعی و به ویژه جوانان این مرز و بوم باشد.
منبع:
مواد مخدر به روایت اسناد ساواک، ستاد مبارزه با مواد مخدر ریاست جمهوری، 1383
