درس هایی از پدافند غیر عامل و پدافند عامل-18

پدافند غیر عامل

درس هایی از پدافند غیر عامل و پدافند عامل-18

 

راهبردهاي مقابله با تهديدات انساني

تهديدات انساني شامل اقدامات و پديده ‏اي است كه از سوي عامل انساني با انگيزه‏ هاي عمدي يا سهوي انجام مي‏‏شود و منجر به آسيب ‌زدن يا آسيب ‌پذيرشدن تأسیسات مي‏گردد، اين اقدامات ممكن است از سوي نيروي انساني خودي به‏ صورت سهوي مانند سهل‌انگاري افراد خودي انجام شود يا ممكن است به‏ صورت عمدي مانند خيانت از سوي نيروهاي خودي يا از سوي نيروهاي حريف به‏ صورت جاسوسي و خراب‌ كاري انجام شود. در واقع هر سناريويي را كه حريف با توجه به امكانات خود براي حمله و نفوذ به يك تأسیسات اتخاذ مي‏كند جزو تهديدات عامل انساني قلمداد مي‏گردد. ‏بنابراین براي مقابله با تهديدات عامل انساني بايد آن را به ‏شكلي توصيف و بررسي كرد تا در تعيين آسيب‌ پذيري‏ها و اقدامات حفاظتي كارآمد باشد. ‏اين توصيف بايد شامل نيروهاي خودي و حريف و اهداف و تاكتيك‏ هاي مورد استفاده حريف كه موجب به خطر انداختن هدف مي‏‏گردد باشد. بنابراين در اين‏جا تهديدات عامل انساني در دو دسته تهديدات نيروهاي خودي و تهديدات حريف كه شامل كليه نيروهاي سرويس‏ هاي اطلاعاتي كشور‏هاي ديگر، تروريست ‏هاي داخلي و خارجي و… مي‏گردد در حوزه حفاظت تأسیسات و اماكن مورد واكاوي و تبيين قرار مي‏گيرد. ‏

اشكال مختلف تهديدات انساني

اشكال مختلف تهديدات انساني را از سه منظر، منشأ و مكان كه حكايت از محل و مكان وقوع تهديد دارد و از منظر عامل آن كه بيانگر وقوع تهديد از سوي نيروي خودي يا نيروي حريف باشد و از نظر شيوه و روش و ماهيت مي‏توان آن را بهشرح زير تبيين نمود:

تهديد از نظر منشأ و مكان

  • تهديد داخلي؛ كه منشأ آن از داخل هدف شكل مي‏گيرد.
  • تهديد خارجي؛ كه نشات گرفته از خارج هدف مي‏باشد.

تهديد از نظر عامل

تهديدات نيروهاي خودي

تهديداتي كه عامل آن نيروهاي خودي است با دو انگيزه سهوي و عمدي مي‏باشد كه غالب فعاليت‏هايي كه براي مقابله با تهديداتي كه از سوي نيروهاي خودي به صورت سهوي يا عمدي، انجام مي‏گيرد در حوزه حفاظت پرسنلي مي‏باشد ولي قسمت‏هاي از آن مانند اقدامات فيزيكي براي اجرایی کردن طرح ‏هاي تعيين صلاحيت و حیطه بندی حفاظتي نيروي انساني و غيره كه از سوي حفاظت پرسنلي تعيين و به نيروهاي حفاظت جهت اطلاع و اقدام ابلاغ مي‏گردد در حوزه حفاظت تأسیسات اعمال مي‏شود.

تهديدات نيروهاي حريف

تهديداتي است كه عامل آن نيروهاي حريف مي‏باشد و همان‏گونه كه قبلاً گفته شد در هر اقدام حفاظتي دو بازيگر اصلي وجود دارد؛ بازيگر دفاعي كه هدفش دفاع در مقابل تهاجم است و بازيگر تهاجمي؛ كه عليه اهداف حفاظتي عمليات مي‏نمايد و اصطلاحاً به آنان حريف گفته مي‏شود و غیر از تهديدات سهوي كه ممكن است از سوي نيروهاي خودي انجام گردد اغلب تهديدات انساني از سوي حريف اعمال مي‏گردد.

شيوه و روش تهديدات انساني

همان‏گونه كه يك تأسیسات براي نيروهاي خودي داراي طبقه‌ بندي و ارزش حفاظتي مي‏باشد همان تأسیسات هم براي حريف مي‏تواند به عنوان يك هدف عملياتي داراي ارزش باشد. بنابراين حريف متناسب با ارزش عملياتي هدف و هم‌چنين استحكام و موقعيت مكاني آن و با توجه به امكانات تهاجمي و تخريبي خود سناريوي تهاجم به هدف خود را طراحي مي‏كند در واقع سناريوي را كه حريف با توجه به امكانات خود براي حمله به يك تأسیسات اتخاذ مي‏كند؛ تهديد حريف براي تأسیسات مي‏گويند. بر این اساس تهديد و اهداف حريف از تجاوز به تأسیسات و اماكن داراي ارزش عملياتي را مي‏توان در هشت هدف اصلي تعريف نمود و هر يك از سه هدف نخست مي‏تواند براي تحقق هدف چهارم تا هشتم به كار گرفته شود.

  • نفوذ و جاسوسي كه تهديد و تجاوز نرم محسوب مي‏گردد.
  • سرقت اطلاعات، تجهيزات و موارد مورد نياز براي حريف.
  • ربايش و گروگان‌گيري افراد.
  • حذف فيزيكي يا ضرب و جرح.
  • از بين بردن كاركنان و مسئولان داخل تأسیسات.
  • تخريب يا انهدام سازه ‏ها، سيستم‏هاي الكتريكي حفاظتي و اطلاعاتي، تجهيزات.
  • ايجاد رعب و وحشت و انتشار تبليغات منفي و جنگ رواني به‌منظور تضعيف روحيه نيروهاي خودي.
  • ايجاد اختلال و وقفه در ماموريت.

تاكتيك‏هاي حريف در تهديد تأسیسات:

معمولاً‏ حريف براي رسيدن به نيات سوء خود و عملي ‌كردن تهديد تأسیسات قادر است طيف وسيعي از تاكتيك ‏هاي تهاجمي كه منبعث از شيوه‏ هاي تهديدات مي‏باشد را بسته به قابليت‏ ها و اهداف خود روي تأسیسات و اماكن مورد نظر انجام دهد. اين تأسیسات و اماكن براي حريف يك هدف عملياتي محسوب مي‏شود بنابراين  چون بررسي و مداقه روي تاكتيك‏ هاي حريف امكان تعريف و تبيين تهديدات انساني در شيوه‏ هاي مختلف را براي طراحان حفاظت به‏ عنوان مبنايی براي طراحي حفاظت از تأسیسات فراهم مي‏كند. ‏بنابراين در این جا به ‌منظور تنوير اذهان و مقابله با شيوه‏ ها و راه‌ كارهاي كه از سوي حريف غالباً براي نيل به اهداف تهاجمي انجام مي‏گيرد، تحت عناوين تاكتيك ‏هاي اطلاعاتي و عملياتي تقسيم ‌بندي و نام گذاري شده و مورد بررسي قرار مي‏گيرد. ‏

تاكتيك‏هاي اطلاعاتي

اين تاكتيك عبارت است از راه ‌كارها و شيوه‏ هايی كه به ‌منظور كسب اطلاعات لازم از موقعيت بيروني و دروني اماكن و تأسیسات هدف انجام مي‏شود كه شامل موارد زير مي‏باشد.‏

  1. ايجاد پست مراقبت ثابت و سيار: حريف به‌ منظور شناسايي افرادي كه در اماكن و تأسیسات هدف فعاليت و تردد دارد ممكن است اقدام به ايجاد پست مراقبت ثابت و سيار نموده تا با تعقيب و مراقبت مأمورین مورد نظر، آنان را شناسايي كامل نموده تا از اين طريق امكان هرگونه اقدام اطلاعاتي و عملياتي را براي خود فراهم نمايد.
  2. ورود پنهان: حريف تلاش مي‏كند تا با استفاده از اقدامات پنهاني، مجوزهاي جعلي يا با بهره‌گيري از شيوه ‏هاي نفوذ مثل كارگر فني موقت و غيره وارد اماكن و تأسیسات مورد نظر خود شود. ‏هدف حريف از اين اقدام ممكن است نصب وسايل و تجهيزات جاسوسي يا‏ پنهان‌ كردن سلاح و تجهيزات به ‌منظور بهره ‏برداري در فرصت مناسب يا كسب و كشف اطلاعات يا سرقت اموال و تجهيزات باشد.

‏3. نفوذ با استفاده از خيانت عوامل دروني: در اين تاكتيك حريف با استفاده از شگردهاي پيچيده اطلاعاتي اقدام به نشان و جذب عوامل دروني تأسیسات هدف نموده و سپس با استفاده از وي اقدام به سرقت يا كشف اطلاعات يا ورود و جاسازي تجهيزات جاسوسي يا سلاح و مواد منفجره به درون تأسیسات به‌منظور استفاده از اين وسايل در فرصت مناسب مي‏نمايد.

  1. ‏جمع‌آوري بصري: در اين روش؛ حريف با استفاده از دستگاه‏ها و دوربين‏ هاي چشمي (بصري) و تصويربرداري يا فيلم‌برداري از فواصل دور يا نزديك اقدام به مراقبت ديداري يا تصويربرداري از تأسیسات هدف مي‏نمايد. حريف از اين شيوه براي كسب اطلاعات مورد نظر خود استفاده مي‏كند. ‏
  2. شنود آكوستيك: حريف باهدف كسب و كشف اطلاعات با استفاده از ابزار و تجهيزات شنيداري ارتباطات صوتي و مكالمات داخل تأسیسات را كنترل و ضبط مي‏كند.
  3. شنود تابش ‏هاي الكترونيكي: حريف با استفاده از تجهيزات لازم جريان‏ هاي الكترونيكي تابشي برآمده از محيط دروني اماكن و تأسیسات را كه ناشي از تابش‏هاي الكترونيكي رايانه ‏ها، ابزارهاي مخابراتي و تجهيزات مربوطه در درون تأسیسات است به‏دست مي‏آورد. هدف از اين تاكتيك كشف و سرقت اطلاعات است.

تاكتيك‏ هاي مزبور تهديدات مرسوم عليه تأسیسات است كه به قصد تخريب و خراب‌كاري از سوي حريف انجام مي‏گيرد كه عبارت است از:

  1. ورود به عنف: در اين روش حريف با كسب آمادگي‏هاي لازم مسلحانه به عنف وارد تأسیسات مي‏شوند (حمله مسلحانه). هدف حريف سرقت يا انهدام اطلاعات و تجهيزات یا ضرب و جرح و قتل افراد داخل تأسیسات است.
  2. ورود پنهان: حريف به قصد جاسازي تجهيزات جاسوسي يا مواد منفجره براي تخريب تأسیسات يا سرقت اسناد و اقلام مورد نظرش اقدام به ورود پنهان مي‏كند. ‏حريف ممكن است از خيانت يا سهل‌انگاري عوامل درون تأسیسات بهره‌برداري نمايد.
  3. آتش‌سوزي عمدي: حريف ممكن است با استفاده از ابزارهاي مختلف آتش‌زا با برنامه ريزي قبلي اقدام به آتش‌سوزي تعمدي در اماكن و تأسیسات نمايد. در آتش‌سوزي عمدي معمولاً عامل انساني به گونه‏اي برنامه‌ريزي مي‏كند تا حريق با تاخير انجام پذيرد تا امكان فرار از محل را داشته باشد يا اين‏كه بتواند عدم حضورش در محل آتش‌سوزي قابل توجيه نمايد. ‏در هر صورت راه ‏هاي مقابله با آتش‌سوزي عمدي مانند مقابله با آتش‌سوزي غیر عمدی است كه قبلاً در بخش تهديدات طبيعي و غيرانساني توضيح داده شده است.
  4. بمب‌گذاري: يكي از تهديدات مهم كه خسارات ناشي از آن در بعضي از موارد غيرقابل جبران مي‏باشد، بمب‏گذاري در تأسیسات است حريف به طور غيرمحسوس اشياي جاسازي شده و مملو از مواد منفجره را در تأسیسات يا در نزديكي آن پنهان مي‏نمايد و سپس مواد منفجره را به وسيله ابزار تاخيري يا كنترل از راه دور منفجر مي‏كند. يكي ديگر از شيوه ‏هاي بمب‏گذاري، بمب ‏گذاري در خودرو ساكن است حريف به طور پنهاني خودروي حاوي مواد منفجره را در داخل يا نزديكي تأسیسات پارك مي‏كند و سپس مواد منفجره را به وسيله ابزار تاخيري يا كنترل از راه دور منفجر مي‏كند البته بمب‏گذاري شيوه‏هاي متنوعي دارد.
  5. حمله بيروني: حريف ممكن است با استفاده سلاح‏هاي گوناگون از قبيل پرتاب ابزار‏هاي دست ساز آتش‌زا يا انفجاري و نارنجك‏هاي دستي، استفاده از سلاح‏هاي مستقيم‌زن مانند سلاح‏هاي ضدتانك و يا سلاح‏هايی مانند اسلحه كمري ، مسلسل و تفنگ، سلاح‏هاي منحني‌زن مانند خمپاره‏، حملات هوايي يا حتي حملات انتحاري با استفاده از خودرو سبك يا سنگين بمب‏گذاري شده يا حيوانات و افراد حامل مواد منفجره به درون تأسیسات مورد نظر حمله نمايند.
  6. آلودگي هوا: حريف از طريق پرتاب يا واردكردن، عوامل شيميايي يا ميكروبي موجب آلودگي و فساد هواي داخل تأسیسات مي‏شود هدف حريف كشتن يا مصدوم کردن افراد يا تضعيف نيروها مي‏باشد. ‏
  7. آلودگي آب و مواد غذايي: حريف از طريق مسموم کردن آب و مواد غذایی با مواد شيميايي يا ميكروبي و واردكردن آن به داخل تأسیسات افراد را مسموم يا مصدوم مي‏نمايد.

تاكتيك‏هاي فوق تهديدات غالب و معمولي است كه احتمال مي‏رود توسط حريف عليه تأسیسات و اماكن طبقه‏بندي ‏‏شده به كار گرفته شود بنابراين، فرا دستان و طراحان حفاظت بايد اين تاكتيك‏ها را شناسايي و پيش بيني كرده و پس از مشخص‌كردن ارزش عملياتي و طبقاتي تأسیسات هدف ، تهديد و سناريويي را كه حريف با توجه به امكانات و سلاح‏هاي تهاجمي ‏خود براي آن تأسیسات مي‏تواند اتخاذ نمايد را با بهره گيري از توان‌مندي‏هاي عوامل خودي و تجهيزات فني و اتخاذ راه‌بردهاي براي مقابله با اين تاكتيكها خنثی نمايند. بديهي است همان‏گونه‏ كه يك تأسیسات براي نيروهاي خودي داراي ارزش عملياتي است همان‏طور براي حريف هم داراي ارزش يك هدف عملياتي است كه متناسب با ارزش هدف و استحكام و موقعيت مكاني آن و با توجه به امكانات موجود ، خود سناريوي تهديد آن هدف را كه مي‏تواند يكي از تاكتيك‏هاي فوق باشد عملي نمايد. بنابراين راه‌بردهاي مقابله با تاكتيك‏هاي حريف در تهديد تأسیسات در ادامه تبيين مي‏گردد. بديهي است اين راهبردها مبتني بر تركيب انديشه و تكنولوژي است.

گونه‌شناسي حريف در حوزه حفاظت تأسیسات

براي شناخت و مقابله با تهديدات حريف در حوزه حفاظت تأسیسات ابتدا لازم است گونه ‏هاي مختلف آن و انواع تهديداتي كه از سوي آنان براي اهداف حفاظتي متصور خواهد بود و اهداف آنان از انجام اين‌گونه تهديدات شناخت كاملي داشته باشيم.

حريف يا دشمن به شش گروه يا گونه اصلي شامل سرويس‏هاي اطلاعاتي‏، تروريست‏ها ‏، گروه ‏هاي تندرو ، گروه‏ هاي معترض ، مجرمان و ويرانگران دسته‌بندي و به‏شرح زير تبيين مي‏گردند.

سرويس اطلاعاتي رقيب

عوامل سرويس اطلاعاتي رقيب كه غالباً در پي، جاسوسي، نفوذ‏ و جذب افراد خودي در راستاي اهداف خود و كسب اطلاعات اين عنصر ارزش‌مند تصميم‌سازي مي‏باشند و كم‌تر به دنبال خراب‌كاري و تخريب تأسیسات و اماكن هستند مگر در شرايط كاملاً ويژه و استثنايي.

تروريست‏ها

تروريست ‏ها افرادي با گرايش‏ هاي عقيدتي، سياسي يا نژادي خاصي هستند كه در گروه ‏ها يا هسته ‏هاي كوچك و سازمان يافته عمل مي‏كنند‏، آنان بسيار پيچيده ‏اند و در كاربرد ابزار و تسليحات مهارت دارند و از‏ قابليت برنامه‌ريزي موثري براي رسيدن به اهداف سوء خود برخوردارند (1388).

گروه‏هاي تندرو

اين گروه‏ها عقايد سياسي افراطي دارند و گاهي براي پشتيباني از عقايد و آرمان‏هاي خود دست به اقدامات افراطي و خشونت‌آميز مي‏زنند.

گروه‏ هاي معترض

گروه ‏هاي مزبور با گرايش ‏هاي سياسي و نژادي از روي سرخوردگي، عدم رضايت يا عصبانيت، عليه اقدامات اجتماعي يا گروه ‏هاي سياسي ديگر وارد عمل مي‏شوند. اهداف اصلي آنان عبارت است از تخريب و تبليغ. ‏غالباً اهداف انتخاب‌ شده براي تخريب بستگي به ريسك عجين شده با هدف دارد يعني انتخاب هدف براي حمله بسته به خطرناک بودن آن هدف متغير خواهد بود. ‏

مجرمان

هدف عمده مجرمين سرقت اموال و اشيا با ارزش است. ‏مجرمين ممكن است به انگيزه سرقت با علم به هويت طبقه‏ بندي ‏‏شده مكان، به داخل آن نفوذ كنند يا بدون اطلاع از هويت واقعي آن مكان اقدام به سرقت نمايند.

ويران‌گران

معمولاً افرادي هستند كه از روي عمد و به‌منظور كسب لذت شخصي يا‏ ارضاي عقده‏هاي رواني خود اقدام به تخريب يا صدمه زدن به اموال و اماكن عمومي، شخصي و دولتي مي‏كنند. ‏

 

ادامه دارد….

مهران ایزدی

درس قبلی                                                             درس بعدی

انسانتروریستتهدیدسلاحگروه
Comments (0)
Add Comment