تغییر در زندگی مُرده ها
یعقوب لطفی
بسمه تعالی
مرده ها هم سبک زندگی خود را تغییر داده اند
روایت توصیفی از آرامستان ها
مقدمه:
جهان هستی با میلیاردها موجود زنده از جمله طبیعت، انسانها، جانوران، نباتات دائم دست خوش تغییر و تحول هستند. خدای باری تعالی صاحب این هستی شگرف ناظر آگاه و توانای این صحنه هاست. انسان ها به عنوان مظهر خلقت هستی و خلیفه خداوند بر روی زمین نیز به صورت ویژه ای در همه امور در حال تغییر و تحول هستند و در این میان از دنیا رفته گان و به دیار باقی شتافته گان که روحشان باقی و ناظر اوضاع و احوال می باشد شاهد تحولات شگرفی در آرامستان ها و گورستان ها هستند.
تحولاتی که با اندک دقت نظر توسط زندهگان کاملاً قابل رؤیت است، در این یادداشت به پنج تغییر و تحول در آرامستان ها اشاره می شود و مشخص می گردد به لطف خداوند و همت وافر زنده گان، وضع مرده ها هم خوب شده است و سبک آرامیدن آنها در آرامستان ها نسبت به دهه های گذشته بهتر شده است.!!!
بدیهی است که چنین باید باشد. باید پذیرفت مرده گان هم حق دارند از یک سبک زیستی حتی در عالم رهاشدگی از این دنیا برخوردار باشند:
1 – تغییرات و تحولات اساسی در سنگ های مزار و قبور و مقبره ها:
با اندک دقت در سنگ های مزار مرده گان و قدم زدن با بصیرت و با حوصله در آرامستان ها، شاهد مزین شدن قبور با سنگ های زیبا، مدرن و گران قیمت خواهیم شد و سنگ های قدیمی و شکسته و فرسوده جایشان را به سنگ های مشهور گرانیت، مرمر و سایر برندها داده اند، هزینه های بالای این تعویض ها کاملاً چشمگیر است. سنگ های با قیمت های 50 – 100 – 200 – 300 میلیون تومان و بالاتر امروز کاملاً عادی شده است و دیگر هیچکس با دیگر آنها انگشت حیرت و تعجب به دندان نمی گیرد . هرچند به ندرت و موردی سنگ های زوار در رفته قدیمی هم دیده می شود. حتماً از بدوارث بودن یا بی وارث بودن آنهاست که سرشان کلاه رفته است و گرنه آن هم تن به تعویض خود با سنگ های جدید و گران قیمت می دادند. دعا کنید وضع آنها هم خوب شده و سنگ عالی نصیب شان شود. حتی مقبره های خانوادگی قدیمی با هزینه های قابل توجه بازسازی شده و تبدیل به سوئیت های مجلل شده است.
2 – شیوه ها و مدل های پخش احسان ها و نذورات و انفاق ها :
دومین موردی که جلب می نماید شیوه ها و مدل های پذیرایی صاحبان مرده ها و رفته گان است. امروز دیگر از خرماهای بی کیفیت و شکرپنیرهای مانده (یک نوع آب نبات قدیمی) و قدیمی هیچ اثری نیست و به تاریخ سپرده شده است. تحولات در این حوزه آن قدر با کیفیت و متنوع شده است که یک فرد از آرامستان خارج میشود احساس سیری می نماید. تهیه و توزیع اقلامی مانند:
غذاهای گرم در بسته بندی های کاملاً بهداشتی، انواع بیسکویت و ویفرهای با اصالت، قوطی های آب های معدنی و بسته های آب میوه صنعتی و بهداشتی، انواع آش ها به خصوص آش رشته و آش دوغ و ساندویچ های متنوع که با سلیقه و دقت و صرف هزینه های بالا تهیه شده است. بسیار رایج شده است. به خصوص در ایام مناسبتی مانند اعیاد مذهبی، ملی، روزهای مادر و پدر این پذیرایی ها بسیار نمایان تر می شود. حتی خرماهای قدیمی و بی کیفیت به خرماهای رطب و مزین به پودر نارگیل و مغز گردو آن هم از نوع بهداشتی و بسته بندی شده به حاضرین در آرامستان ها چشمک می زند و آنان را به میل نمودن ترغیب می نمایند و در این میان رستوران های فراوان اطراف آرامستان ها کارو بارشان سکه است و پس از پایان مراسم تشییع و تدفین، مشایعت کنندگان و حاضرین در مراسم با احترام و عزت صاحب عزا و بدون منت توسط مداحان به حضور در این رستوران ها دعوت می شوند تا صواب آن؛ نثار روح تازه گذشته شود که ان شاء الله خواهد شد و باید اذعان داشت هزینه های پرداختی برای هرنفر حداقل در شرایط امروز بیش از سیصدهزار تومان برای یک نفر است (15/10/1404)، حال خود حساب نمائید یک پذیرایی برای حداقل 200 نفر چقدر برای صاحب عزا تمام میشود و حتماً با طیب خاطر هم پرداخت می شود. ما چنین دیدیم و چنین برداشت کردیم.
3 – ایاب و ذهاب و حضور در آرامستان ها:
همه دوستان و آشنایان و فامیل که سنی از آنها گذشته و دهه شصت از عمر خود را سپری کرده اند، خاطر مبارکشان هست که پس از پایان مراسم ترحیم در مساجد از بلندگوها اعلام می کردند که به منظور رفتن برسر مزار متوفی و سایل ایاب و ذهاب از جلوی درب مسجد یا محل برگزاری مراسم فراهم است و مردم را گروه گروه بر سر مزارها در آرامستان ها می بردند و باز می گردند و از این رهگذر بنگاه های کرایه اتوبوس و مینیبوس رونق خاصی داشت ولی امروز از این برنامه ها خبری نیست. به لطف بهبود وضع مردم از نظر اقتصادی و پیشرفت های حاصله همه آنها با اتومبیل های خود در سرمزارها حاضر می شوند. به طوری که اطراف محل تدفین متوفی مملو از انواع اتومبیل های جدید شاسی بلند و کوتاه و مارک ها و برندهای مختلف می شود. به نحوی که منجر به بروز ترافیک و راه بندان می شود. با کمال معذرت و تأسف در بعضی از مواقع به رخ کشیدن ماشین های جدید هم از حاشیه های غیر اخلاقی مراسم نیز می شود و بعضی افراد باز تأکید می شود بعضی افراد دارای تمکن مالی بیشتر اصرار عجیبی دارند که ماشین شاسی بلند و متمایز خود را حتماً به نزدیک تر محل دفن مرده تازه گذشته پارک کنند تا کاملاً در معرض دیگران قرار داشته باشد و به اصطلاح پزآن را بدهند.
4 – مراسم سوگواری و مداحی و عزاداری:
یادش بخیر. هنوز صدای روضه مداح های سنتی و قدیمی و تلاوت آیاتی چند از قرآن مجید و اشعار حزن انگیز در گوش ما طنین انداز است. این مداحان و روضه خوانان آرام آرام و به صورت زیرپوستی جای خود را به گروه های موزیک و خوانندگان جویای نام و اکثراً بی سواد یا کم سواد می دهند و یک نفر با ساز و نی و دایره و دنبک او را همراهی می نماید و خواننده هم با تقلید اشعار و ترانه های خوانندگان معروف و معجونی از اغلاط واژگان به اصطلاح در رثای مرحومه یا مرحوم تازه در گذشته سوگواری می نماید و در انتهای آن خبری از صلوات و فاتحه نیست. از مردم تقاضا می کند برای شادی و آرامش روح متوفی کف و دست بلند بزنند و اگر بعضی از افراد جرئت نماید تذکر بدهد با هوو جنجال خواننده وگروه موزیک او روبرو می شوند و با تأسف بعضی از شرکت کنندگان در مراسم با فرد متذکر برخورد می کنند و در پایان هم پول تپل و درشتی را از صاحب عزا دریافت و محل را ترک می کنند و در خفاء به ریش همه می خندند و اخیراً و به ندرت توسط بعضی از رقاصان مراسم رقص معنوی با لباس های بلند سیاه انجام می شود که فعلاً این مراسم در تالارهای پذیرایی مراسم سوگواری رایج شده و پای آنان هنوز به آرامستان ها گشوده نشده است. به نظر می رسد متولیان فرهنگی کشور یا در خواب تشریف دارند یا به این تغییرات و تحولات رضایت دارند. الله اعلم.
5 – اطلاع رسانی و تبلیغات و مدل های عرض تسلیت:
خاطرمان هست که پس از فوت یک نفر درو دیوار محله مان مزین می شد به اعلامیه های ترحیم بی رنگ و رو و عکس های قدیمی که با چسب دست ساخته ای بنام “سریش” به درو دیوار چسبانیده می شد و با یک روش بسیار ساده تمام محله مطلع میشدند که یک نفر به رحمت الهی پیوسته است و برای شادی روح او فاتحه ای را قرائت می کردند.
امروز هرچه نگاه می کنیم خبری از آنها نیست. چرا که سبک تبلیغات هم تغییر کرده است و جای خود را به بنرها و پلاکاردها و پارچه نوشته های طول و دراز و کوتاه رنگارنگ با اشعار و القاب و جملات شاعرانه و عارفانه داده است و در کنار آنها تاج گل ها و دسته گل ها که قیمت های بسیار بالایی هم دارد، خودنمایی میکنند.
هنگام برگزاری مراسم ترحیم در مساجد یا سالن ها و تالارهای عمومی شهرها و برگزاری مراسم در آرامستانها و بر سر مزار متوفی بنرها و پلاکاردها و پارچه نوشته ها و تاج گل های مختلف جلوه گری می نماید. میزان و تعداد و کیفیت این تاج گل ها و پلاکاردها بستگی به درجه تشخص و موقعیت اجتماعی متوفی دارد.
هرچه این تازه درگذشته ها دارای مقامات (البته با کمالات تفاوت دارد) و از طبقات مرفه و بالادست جامعه باشد و از مصادیق بارز ضرب المثل معروف سری در سرها داشته باشد، حجم و تعداد این تاج گل ها و پلاکاردها عرض و طویل بیشتر و فراوان خواهد بود. جالب تر در آن است که نام اهداء کننده تاج گل یا نصاب پلاکارد گاهی اوقات از نام متوفی درشت تر و برجسته تر است. آیا این اقدام نامی به جز “خودنمایی” دارد.
علی ایحال امروز هیچ متوفی ای امروز از بهره های این نوع تبلیغات و عرض تسلیت محروم نیست و حتماً در ظرفیت خودش از آن بهره مند خواهد شد. مگر این که خدای نکرده از طبقات “مفلس فی امان الله” باشد.
در پایان از خداوند باری تعالی مسئلت می نمایم عاقبت همه عقلاء و اندیشمندان را ختم به خیر نماید و افراد ناآگاه و نادان و فریب خورده این عالم فانی را به راه راست هدایت نماید و از دنیا رفته گان همه ما را قرین رحمت خویش نماید. ان شاء الله.
یعقوب لطفی
زمستان 1404
سلام
متاسفانه به جز ان چه شما نوشته اید موارد دیگری هم چون رقص زن و مرد و استفاده از ابزار موسیقی در مجالس خانگی عزاداران هم در فضای مجازی پخش می شود . چیزی شبیه سنن دراویش که با رقص تلاش می کنند خود را بیخود کنند…
این افراد تصورشان چیست؟ ان میت نیاز به چیزی دارد که که در ان دنیا کمکش کند نه این که بدتر برایش عذاب بفرستند… خدا عاقبت همه را ختم به خیر کند… حتی در سایر ادیان هم برای میتشان دعا می کنند نه می رقصند…