راه اندازی صندوق ارزی
جعفر قادری
رئیس کمیسیون حمایت از تولید مجلس
چرا پیگیر راه اندازی صندوق های با درآمد ارزی ثابت، سپرده گذاری ارزی و انتشار اوراق بهادار ارزی هستیم؟
در شرایطی که کشور درگیر تورم است، واکنش طبیعی مردم برای حفظ قدرت خرید خود، خرید دارایی هایی است که ارزش آنها بیشتر از نرخ رشد تورم؛ رشد نماید. از جمله این دارایی ها طلا، جواهرات، ارز، زمین، مسکن و خودرو است. در این شرایط، مردم به جای این که منافع خود را همراستا با منافع جامعه دنبال کنند به صورت انفرادی برای حفظ قدرت خرید خود اقدام میکنند.
اگرچه با استفاده از ابزارهایی مثل وضع مالیات بر عایدی سرمایه میتوان تا اندازهای جلو این اقدامات را گرفت ولی سازو کار روشنی برای جلوگیری از خرید ارز و طلا و نگهداری آن در منزل و یا گاو صندوق امانت بانک ها وجود ندارد.
اعلام قاچاق بودن خرید و فروش و نگهداری ارز و طلا گرهگشا نبوده و عامل بازدارنده ای نیست و نمیتواند خرید و فروش و نگهداری آنها را کنترل کند.
در این شرایط بهترین اقدام، قانونی کردن این معاملات ولی همراستا کردن منافع فردی با منافع جمعی است. اگر خریدار طلا و جواهرات به جای نگهداری طلا و جواهرات در منزل آن را نزد بورس کالا نگهداری نماید؛ هم قدرت خرید ایشان با نگهداری یک کالای با قابلیت حفظ قدرت خرید حفظ شده و هم از ظرفیت بالای حجم شمش طلا و جواهرات نگهداری شده در بورس کالا میتوان برای راهاندازی بازار مصنوعات طلا و جواهرات استفاده کرد.
این حوزه،(بورس) حوزه ای است که کشور در آن مزیت نسبی دارد و میتوان از محل فعال شدن آن اشتغال و درآمد ارزی قابل توجهی به دست آورد.
در کنار خرید و فروش طلا و جواهرات اگر به جای ممنوعیت خرید و نگهداری ارز، به آن رسمیت بدهیم و برای دارندگان منابع ارزی امکان سپردهگذاری و یا خرید اوراق بهادار ارزی را فراهم کنیم؛ هم به شخص نگران از کاهش قدرت خرید کمک کردهایم تا از این طریق قدرت خرید خود را حفظ کرده و با سپرده گذاری ارزی و یا خرید اوراق بهادار ارزی سود ارزی قابل توجهی به دست آورد و هم با استفاده از این ارزها در تامین سرمایه ثابت و در گردش واحدهای تولیدی به رشد بیشتر اقتصاد کمک کردهایم.
نگهداری ارز در خانه و یا صندوق امانات بانک ها نه تنها به اقتصاد ایران کمک نمیکند بلکه به اقتصاد امریکا و کشورهای صاحب ارز کمک میکند. ارزی که اشخاص در گاو صندوق ها نگهداری میکنند پولی است که در اقتصاد صاحب ارز از گردونه چرخش خارج شده و به حفظ ارزش پول آن کشور کمک میکند. اگر اجازه دهیم این ارزها وارد بازار پول و سرمایه کشور خود ما شود و سرمایه ثابت و یا در گردش واحدهای تولیدی را تامین کند منافع شخص و جامعه همراستا شده و به رشد اقتصادی کشور کمک میکند.
ممکن است گفته شود که رسمیت بخشیدن به معاملات ارز، به دلاریزه شدن اقتصاد و کاهش ارزش پول ملی کمک میکند. این استدلال اگرچه ظاهر زیبایی دارد ولی غلط است چرا که کاهش ارزش پول ملی غالبا نتیجه رشد پایه پولی، رشد نقدینگی و تورم است و راه چاره آن حذف کسری بودجه و کنترل نقدینگی است.
روی آوردن به خرید و نگهداری ارز، معلول کاهش ارزش پول ملی است و علت آن نیست. اگر به درستی از این مطالبه مردم برای خرید و نگهداری ارز استفاده شود و ارزهای نگهداری شده مردم در تولید استفاده شود منجر به افزایش رشد اقتصادی و تقویت پول ملی خواهد شد.
درست است که رسمیت بخشیدن به خرید و فروش ارز ممکن است تقاضا برای ارز را در کوتاه مدت افزایش داده و سبب افزایش نرخ ارز شود ولی با تزریق ارزهای جمعاوری شده به صورت سپرده ارزی و یا اوراق بهادار ارزی به بخش های تولیدی، منجر به افزایش ظرفیت این بخش ها و کاهش واردات و افزایش صادرات کشور و در نتیجه عرضه بیشتر ارز خواهد شد.
استدلال برخی از اشخاص که بدقولیهای دولت های هشتم و نهم در برگرداندن سپردههای ارزی و تحویل ریال به جای آن باعث سلب اعتماد مردم شده و از اقدامات دولت برای پذیرش سپردههای ارزی و یا انتشار اوراق بهادار ارزی استقبال نخواهند کرد، اگرچه تا اندازهای درست است ولی اقدام دولت در عمل به وعدههای خود میتواند اعتماد از دست رفته را مجددا برگرداند.
طبعا در شرایط تورمی اگر مردم به جای خرید طلا و جواهرات اقدام به خرید ارز کنند مشروط به این که این ارزها در قالب سپرده ارزی و یا اوراق بهادار ارزی به چرخه تولید برگردد برای اقتصاد منفعت بیشتری خواهد داشت.
پذیرش سپردهگذاری ارزی و خرید اوراق بهادار ارزی به عنوان جایگزین سرمایه گذاری مستقیم خارجی همراه با امکان پذیرش آن به عنوان وثیقه و اعطای تسهیلات ریالی به سرمایه گذاران خارجی کمک میکند تا این سرمایهگذاران بدون نگرانی از کاهش ارزش پول ملی در ایران سرمایهگذاری کرده و از این طریق حجم قابل توجهی ارز خارجی برای استفاده به عنوان سرمایه ثابت و درگردش واحدهای تولیدی تامین شود.
وقتی که در کشور امکان پذیرش ریسک کاهش ارزش پول ملی برای سرمایهگذار خارجی وجود ندارد، راهحلهای پیشبینی شده در قانون تامین مالی تولید و زیرساخت ها میتواند گرهگشا باشد.
اعتقاد ما بر این است که عمل به قانون تامین مالی تولید و زیرساخت ها میتواند ثبات را به بازار ارز برگردانده و به کاهش تورم کمک نماید.
