مروری بر سند راهبرد امنیت ملی آمریکا

مروری بر سند راهبرد امنیت ملی آمریکا

محسن پاک‌آییـــــن

به نقل از خبر انلاین، محسن پاک آیین دیپلمات سابق کشورمان مروری بر جدیدترین سند راهبرد امنیت ملی آمریکا  داشته است که در زیر می خوانیم.

اخیرا سند راهبرد امنیت ملی آمریکا برای سال ۲۰۲۵ که در واقع برنامه اجرایی رئیس‌جمهور مستقر آمریکا یعنی دونالد ترامپ است منتشر شد. در این سند نشان می‌دهد که ارزیابی  آمریکا از فرصت‌ها و تهدیدهای موجود چیست و با چه روش‌های باید برای استفاده از فرصت‌ها و مقابله با تهدیدها؛ برای تامین امنیت ملی استفاده کرد.

1- مهمترین موضوع در این سند، بازگشت آمریکا به «دکترین مونرو» است که در ۲ دسامبر ۱۸۲۳ توسط جیمز مونرو رئیس‌جمهور وقت آمریکا اعلام شد. در واقع زمانی ‌که کشورهای اروپا درگیر جنگ‌های استعماری بودند، آمریکا در این جنگ‌ها شرکت نکرد و با تمرکز بر نیمکره غربی یعنی کشورهای پیرامونی خود، به دنبال تامین و تقویت امنیت خود بود. نیم‌کرهٔ غربی بخشی از کرهٔ زمین و شامل قارهٔ آمریکا و آب‌های اطراف آن است که با اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام از نیمکرهٔ شرقی جدا می‌شود. ترامپ قصد دارد در اجرای مفاد سند راهبرد امنیت ملی سال ۲۰۲۵ و احیای دکترین مونرو، حضور نظامی‌ آمریکا در نیمکره غربی را افزایش دهد و به بهانه مقابله با مهاجرت، قاچاق مواد مخدر و افزایش نفوذ قدرت‌های رقیب بخصوص چین به کشورهای این منطقه حمله کند.

2- نقطه ثقل خارجی این سند، توجه به چین است و 21 بار در آن، نام چین تکرار شده است. سند با اذعان به ظهور قدرت اقتصادی این کشور، به مواردی همچون سرمایه گذاری چین در حوزه‌های نفوذ آمریکا مثل هند، آفریقا و آمریکای جنوبی اشاره کرده و بر ضرورت انزوای پکن در این مناطق تاکید می‌کند. بخشی از سند می‌گوید:«رئیس جمهور ترامپ به تنهایی بیش از سه دهه فرضیات اشتباه آمریکایی را در مورد چین تغییر داد. در دوره‌های قبل ما با باز کردن بازارهایمان به روی چین و تشویق اتباع آمریکایی به سرمایه گذاری در چین، ورود این کشور به نظام تجارت جهانی را تسهیل کردیم. لذا چین ثروتمند و قدرتمند شد و از ثروت و قدرت خود به نفع قابل توجه ای استفاده کرد.» بر اساس این سند، آمریکا رقیب اصلی خود را چین دانسته است.

3- در این سند، اروپا به شدت تحقیر شده و انتقادهای صریح نسبت به اتحادیه اروپا، نشانه تنفر ترامپ از متحدان سابق آمریکاست. سند می‌گوید اروپا در حال زوال تمدنی است، از دموکراسی فاصله گرفته، به دنبال جنگ افروزی است در حالی که مردم اروپا،  صلح‌طلب هستند، کشورهای اروپایی نمی‌توانند خود را اصلاح کنند، خفقان و سانسور، فقدان آزادی بیان همراه با سرکوب مخالفین سیاسی و کاهش شدید نرخ زاد و ولد و از بین رفتن اعتماد به نفس و هویت‌های ملی، بحران‌های جاری اروپا هستند. این ادبیات می‌تواند حمایت ترامپ از روسیه در جنگ اوکراین که اقدامی ‌ضد سیاست‌های اروپاست را توجیه کند.

4- در سند امنیت ملی ترامپ، 10 بار از روسیه نام برده شده اما تقریبا در تمام این موارد به جنگ اوکراین و سیاست‌های اروپا اشاره داشته و از اروپا می‌خواهد بر اساس طراحی آمریکا به حل و فصل مشکلات خود با روسیه مبادرت ورزیده و اوکراین را نیز تشویق به گفت‌وگو با روسیه و سازش با این کشور می‌کند.

5- در سند، توجه کمتری به غرب آسیا شده و دلیل آن نیز افزایش تولید انرژی آمریکا و تبدیل شدن این کشور به صادرکننده عمده انرژی بوده است. در عین حال، آمریکا به دنبال سرمایه‌گذاری در حوزه‌های هسته‌ای، هوش مصنوعی و فناوری دفاعی در این منطقه و کسب درآمد است.

 6- سند 3 بار از ایران نام برده و این کشور را نیروی بی ثبات‌کننده منطقه از ۷ اکتبر 2023 به بعد تلقی کرده است. همچنین تهاجم آمریکا به برنامه‌های هسته‌ای ایران، علت تضعیف این کشور قلمداد و باز ماندن تنگه هرمز در زمره منافع اصلی آمریکا دانسته شده است.

7- در بُعد دفاعی، تکیه سند  بر ارتش و نظامی‌گری، پرحجم و اغراق‌آمیز و در عین حال، فاقد ابداع و نوآوری است. این بخش بر روی تولید ابزارهایی همچون موشک و پهپاد  تکیه دارد که در اختیار رقبای آمریکا نیز هست. در این بخش از کاهش حضور نظامی‌ در مناطق کم اهمیت وانتقال نیروهای نظامی‌ به نیم کره غربی، تقویت نیروی دریایی برای کنترل مسیرهای آبی و تسلط بر مسیرهای ترانزیتی صحبت شده است.

در یک نتیجه‌گیری کلی، تفاوت سند راهبرد امنیت ملی آمریکا با سند‌های مشابه در دوره‌های قبل، مشخصه خیال‌پردازی، شعار و اغراق است که به خصیصه خود شیفتگی شخص ترامپ بر می‌گردد. برای نمونه در بخش اقتصادی، اعداد و ارقام مطرح در سند مانند رسیدن به افق جذب 53  تریلیون سرمایه‌گذاری خارجی نمی‌تواند امکان پذیر باشد. ترامپ در این سند بارها خود را  منجی سیاست خارجی و فردی که می‌تواند آمریکا را از مسیر غلط قبلی نجات دهد، معرفی کرده است. با این وصف، مطالعه این سند برای شناخت دیدگاه‌ها و برنامه‌های ترامپ، برای راهبردنویسان در هر کشور از جمله جمهوری اسلامی‌ ایران، مفید خواهد بود.

تحلــیلــگر سیاســی