13 نکته مهم جنگ تحمیلی سوم
سایه جنگ غیرقانونی: شکست در پوشش دستاوردسازی
حسین عکافان
بخش اول: سناریوهای نظام سلطه و احتمال جنگ مجدد
۱. سناریوی «پوشش شکست»: چرا آمریکا به دنبال ماجراجویی جدید است؟
بیانیه قرارگاه خاتم‌الانبیا(ص) در روز یکشنبه 29شهریور فاش کرد که آمریکا و متحدانش در پی «پوشش شکست‌ها و دستیابی به دستاوردهای کاذب» است. این یعنی آمریکا می‌داند در جنگ با ایران شکست خورده و حالا به دنبال یک عملیات نمایشی است تا آبروی رفته را بازسازی کند.
این نوع عملیات معمولاً محدود و تبلیغاتی است، نه یک جنگ تمام‌عیار. دشمن به دنبال «عکس یادگاری» است، نه فتح تهران.
۲. سناریوی «چراغ سبز منطقه‌ای»: نشست در اروپا برای چیست؟
قرارگاه از «نشست مشترک در یکی از کشورهای اروپایی با چراغ سبز برخی کشورهای منطقه» خبر داده است. این یعنی دشمن به دنبال بین‌المللی‌سازی جنگ و کشاندن متحدان اروپایی و منطقه‌ای به میدان است. تجربه نشان داده این نشست‌ها بیشتر ژست سیاسی هستند تا عملیات میدانی. اعتماد متحدان به آمریکا به شدت آسیب دیده و بعید است کسی خود را درگیر یک جنگ فرسایشی دیگر کند.
۳. سناریوی «تنبیه همسایگان»: تهدید دوطرفه
قرارگاه هشدار داده که اگر کشورهای منطقه با آمریکا همسو شوند، «در این شرارت شریک تلقی شده و دیگر نمی‌توانند از نیروهای مسلح ایران انتظار خویشتن‌داری یا نجابت داشته باشند». این یعنی ایران مرز بین بی‌طرفی و همدستی را برای همسایگان روشن کرده است.
این هشدار دقیقاً برای پیشگیری از جنگ است، نه شروع آن. وقتی همسایه بداند هزینه همکاری با آمریکا چقدر سنگین است، ترجیح می‌دهد بی‌طرف بماند. این یعنی شکست دیپلماسی آمریکا در همراه کردن منطقه.
بخش دوم: فرصت‌های ایران در معادله جنگ
۴. تنگه هرمز: اهرم فشار با «کنترل نامرئی»
محسن رضایی؛ پایان محاصره دریایی را شرط پایان جنگ اعلام کرده است. ایران بدون بستن کامل تنگه، کاری کرده که تنها تعداد بسیار محدودی با مدیریت ایران چند کشتی در روز از آن عبور کند (قبلا از جنگ ۱۳۰ کشتی تردد داشت). این یعنی ایران بدون شلیک یک گلوله، جریان انرژی جهان را تحت کنترل گرفته است.
نکته امنیت‌ساز: این راهبرد «کنترل در سایه» مزیت کلیدی دارد: قیمت نفت را بالا می‌برد، فشار بر آمریکا را افزایش می‌دهد، اما بهانه‌ای برای حمله نظامی گسترده نمی‌دهد.
۵. کارت هسته‌ای: گزینه‌ای که روی میز نگه داشته شده
دبیر شورای عالی امنیت ملی اظهار داشته: «ما همچنان به فتوای رهبر شهید انقلاب، پایبندیم، اما نمی‌دانیم در آینده چه پیش خواهد آمد» و «اقدامات آمریکا و اسرائیل به ما اجازه خروج از NPT را می‌دهد». این یعنی ایران ابزار بازدارندگی هسته‌ای را فعال نگه داشته، بدون اینکه رسماً از NPT خارج شود.
این موضع هم آمادگی برای تشدید تنش را نشان می‌دهد و هم راه را برای دیپلماسی باز نگه می‌دارد. یعنی ایران دست بالا را دارد.
۶. انصارالله یمن: پیروزی میدانی متحد منطقه‌ای
محسن رضایی خواستار پایان درگیری عربستان و انصارالله شده است. این یعنی ایران پیروزی انصارالله در یمن را به عنوان یک واقعیت میدانی به رسمیت شناخته و عربستان را در وضعیت دفاعی قرار داده است.
شکست عربستان در یمن، قوی‌ترین متحد منطقه‌ای آمریکا را تضعیف کرده و معادله قدرت در منطقه را به نفع ایران تغییر داده است.
بخش سوم: چرا جنگ سرنوشت‌ساز بعید است؟
۷. بحران انتخاباتی ترامپ: قمار ممنوع
نظرسنجی دانشگاه کوینی‌پیاک نشان می‌دهد دموکرات‌ها با اختلاف ۱۱ درصدی از جمهوری‌خواهان پیشتاز هستند. نرخ محبوبیت ترامپ حدود ۳۳ درصد است. در این شرایط، ترامپ نمی‌تواند ریسک یک جنگ زمینی گسترده را بپذیرد.
تهدیدهای ترامپ بیشتر برای مصرف داخلی است. محسن رضایی درست می‌گوید که این تهدیدها «بی‌فایده» هستند.
۸. فروپاشی اعتماد متحدان: پایگاه‌ها از «سپر» به «هدف» تبدیل شدند
واشنگتن‌پست فاش کرده که کشورهای عربی درباره «آیا ادامه میزبانی از تأسیسات نظامی آمریکا هنوز معنایی دارد» بحث می‌کنند. این یعنی پایگاه‌های آمریکا دیگر امنیت‌ساز نیستند، بلکه خودشان هدف حمله ایران شده‌اند.
این تحول قوی‌ترین برگ برنده ایران است. وقتی متحدان منطقه‌ای از آمریکا فاصله بگیرند، آمریکا تنها و منزوی می‌شود.
۹. سه شرط پایان جنگ: دیکته کردن صلح از موضع قدرت
محسن رضایی سه شرط مشخص تعیین کرده: پایان درگیری در همه جبهه‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پایان محاصره دریایی. این فهرست تسلیم نظام سلطه است، نه پیشنهاد آتش‌بس.
ایران از موضع قدرت شرط می‌گذارد. این یعنی ابتکار عمل در دست تهران است، نه واشنگتن.
بخش چهارم: اعتمادسازی و امنیت پایدار
۱0. چرا مردم باید به آینده اطمینان داشته باشند؟اعتماد، مهم‌ترین سرمایه هر جامعه در شرایط حساس است. بر اساس شاخص‌های میدانی و بیانیه‌های رسمی، دلایل زیر برای اطمینان‌بخشی به مردم قابل ارائه است:
شاخص پیام اطمینان‌بخش:. وحدت فرماندهی هماهنگی کامل بین شورای عالی امنیت ملی و قرارگاه خاتم‌الانبیا (ص). شفافیت راهبردی اعلام صریح شرایط پایان جنگ (سه شرط رضایی). قدرت بازدارندگی کنترل واقعی تنگه هرمز + شبکه متحدان منطقه‌ای. انزوای دشمن بحران انتخاباتی ترامپ + بی‌اعتمادی متحدان به آمریکا
۱1. سه پیام کوتاه برای تقویت اعتماد عمومی
پیام اول: ما آماده‌ایم، اما خواهان جنگ نیستیم ایران با اعلام «آماده جنگ سرنوشت ساز و یا مذاکره (برای قبول شروط برای تسلیم آمریکا) هستیم» در واقع قوی‌ترین پیام بازدارندگی را فرستاده است. آمادگی، خودش عامل جلوگیری از جنگ است.
پیام دوم: دشمن در باتلاق است و ما تعیین کننده پایان جنگ
ترامپ با کاهش رای ۳۳ درصدی، متحدان منطقه‌ای که از او فاصله گرفته‌اند، و جنگی که هیچ دستاوردی نداشته، در ضعیف‌ترین موقعیت خود قرار دارد.
پیام سوم: پیروزی از آنِ ملت ایستاده است تاریخ نشان داده ملتی که وحدت، آمادگی و اعتماد به رهبری داشته باشد، در هیچ میدانی شکست نمی‌خورد.
۱2. امنیت پایدار: از بازدارندگی تا صلح عزتمندانه
بخش پنجم:اهداف ایران حفظ موضع قدرت
هدف ایران، صلحی است که از موضع قدرت به نظام سلطه دیکته شود، نه آتش‌بسی که از موضع ضعف پذیرفته شود. سه شرط دبیر شورای عالی امنیت ملی دقیقاً همین را نشان می‌دهد:
1. پایان درگیری در همه جبهه‌ها ← پایان پروژه‌های منطقه‌ای دشمن
- آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ← جبران خسارت اقتصادی
- پایان محاصره دریایی ← به رسمیت شناختن اقتدار دریایی ایران
نکته کلیدی: این شروط نه فقط برای پایان جنگ، بلکه برای ساختن یک نظم امنیتی جدید در منطقه طراحی شده‌اند.
۱3. معادله نهایی: از «قدرت تحمل» به «قدرت تعیین‌کنندگی»
ایران با اتکا به موقعیت ژئواستراتژیک تنگه هرمز، شبکه متحدان منطقه‌ای، و ابزار بازدارندگی هسته‌ای، معادله را به نفع خود تغییر داده است.
