راهنمای فشرده امداد و نجات در شرایط اضطراری-2
ح-عکافان
در قسمت اول در ارتباط با اهمیت و ضرورت اقدامات ابندائی در آنچه در ثانیههای اولیه باید بدانیم تا کمتر آسیب دیده یا اصلا آسیب نبینیم و اینکه دیگران را در این شرایط نجات دهیم نکاتی گفته شد.
در قسمت دوم در جداولی به تشریح انواع زخم و نوع زخم و ویژگیهای آن و اولویت های درمان آن پرداخته میشود:
زخمها
| انواع زخم | نوع زخم | ویژگی | مثال | اولویت درمان |
| زخم بسته: | پوست سالم، | آسیب زیر پوست کبودی، | هماتوم کم (RICE) | |
| زخم باز: | پوست شکسته، | خطر عفونت، | بریدگی، پارگی، | قطع عضو فوری (کنترل خونریزی) |
مانور استراحت برای آسیبهای بسته (RICE)
| R | اقدام |
| I | استراحت: عضو را حرکت ندهید کمپرس سرد : کیسه یخ با پارچه واسطه، ۲۰-۱۵ دقیقه |
| C | فشردهسازی: بانداژ از پایین به بالابسته شود. |
| E | بالا نگه داشتن عضو بالاتر از قلب باشد |
انواع رگها و تشخیص خونریزی
| نوع رگ | مشخصات خونریزی | رنگ خون | نوع اقدام اول |
| سرخرگ: | (شریان) جهشی، فوارهزن ، | قرمز روشن، | فشار مستقیم + تورنیکه |
| سیاهرگ (ورید): | جاری یکنواخت، | قرمز تیره، | فشار مستقیم + بالا بردن |
| مویرگ: | تراوشی سطحی قرمز, | متوسط, | فشار مختصر + پانسمان |
ابزارهای اولیه و نحوه استفاده
| ابزار | کاربرد | نحوه استفاده |
| پارچه تمیز: | (چفیه، روسری) ، | فشار مستقیم روی زخم تا کنید و با دست فشار دهید |
| شال مثلثی: | (۱۰۰×۱۴۰ سانتیمتر) | بستن بانداژ، آتل، ساپورت دور گردن یا عضو بپیچید و گره بزنید |
| تورنیکه: | (کمربند، طناب، پارچه،چفیه و…)، | قطع خونریزی شریانی بالای زخم، روی استخوان، نه مفصل |
| باند استریل (گاز): | پوشش زخم از مرکز زخم به بیرون |
قوانین بستن تورنیکه (کمربند، طناب، پارچه، چفیه و…)
| مشخصه مقدار | نکته | زمان مفید |
| فاصله از زخم ۵-۷ سانتیمتر، | بالای زخم (نزدیک به قلب) | زمان مجاز حداکثر ۲ ساعت |
| قطر بستن آنقدر محکم که نبض انتهای عضو از بین برود | باز کردن هرگز، در صحنه باز نکنید (فقط توسط پزشک) | نوشتن ساعت بستن تورنیه روی پیشانی مصدوم یا تورنیکه |
شستشوی زخم
| وضعیت | نحوه شستشو محلول مناسب |
| زخم سطحی: | در فضای پاک از مرکز به بیرون آب و صابون ملایم |
| زخم عمیق: | یا داخل حفره با سرنگ یا قطرهای سرم نرمال سالین ۰٫۹٪ |
| زخم آلوده: (خاک، گل) | آب فراوان+ صابون، سپس سرم نرمال بتادین رقیق (در صورت دسترسی) |
هشدار: داخل زخم عمیق هرگز الکل، وکس یا بتادین غلیظ نریزید.
انواع باندها و نحوه بستن
| نوع باند | موارد مصرف | نحوه بستن |
| باند ساده (گازی رولی) | ثابت کردن گاز روی زخم دور عضو بپیچید، | هر دور نصف قبلی را بپوشاند |
| باند کشی (آتلان) | پیچخوردگی، | فشردهسازی از پایین به بالا با کشش ملایم |
| باند مثلثی (شال) | آتل بازو، | ساپورت شانه دو گوشه دور گردن، گره در پشت |
| باند اسپایک*ا (سنبله) | شانه، لگن، کشاله ران دور سینه و شانه | |
| باند حلزونی (مارپیچ) | ساعد، ساق پا دور تا دور با زاویه ۳۰ درجه |
انواع گرهها و کاربرد
| نام گره | کاربرد | نحوه ساده |
| گره ساده | بستن بانداژ دور دست و پا راست روی چپ – چپ روی راست و کشیدن | |
| گره جراح | بستن محکم تورنیکه گره ساده + یک گره اضافه | |
| گره نواری (Square) | پایان باندکشی راست روی چپ، چپ روی راست (برعکس گره ساده) | |
| گره کمانی | بستن موقت شال گردن حلقه بزنید و از داخل رد کنید |
اولویتبندی اقدامات (تریاز در زخمها)
| اولویت | نوع زخم | اقدام اول |
| ۱ (فوری) | خونریزی شدید شریانی، فشار مستقیم | تورنیکه |
| ۲ (فوری) | زخم باز قفسه سینه، | پانسمان سهطرفه |
| ۳ (فوری) | *زخم نافذ شکم، پانسمان مرطوب | هرگز بازگرداندن عضو |
| ۴ (کمتر فوری) | زخم بسته بزرگ، | استراحت (RICE)، بیحرکتی |
| ۵ (غیر فوری) | خراشیدگی سطحی، | تمیزکاری، پانسمان ساده |
بایدها و نبایدهای طلایی – باید (Do) نباید (Don’t)
- قبل از کمک، دستکش بپوشید (یا کیسه پلاستیکی) زخم باز را بدون دستکش لمس نکنید
- خونریزی شدید را با فشار مستقیم کنترل کنید جسم فرو رفته در زخم را بیرون نکشید
- عضو آسیبدیده را بیحرکت کنید یخ را مستقیم روی پوست نگذارید
- مصدوم را گرم و آرام نگه دارید مواد شیمیایی داخل زخم نریزید
- در زخم نافذ قفسه سینه، پانسمان سهطرفه بگذارید دهان خود را روی زخم مسمومیت نگذارید
نتیجهگیری
در شرایط اضطراری، دانش امداد اولیه به اندازه غذا و آب مهم است. با رعایت نکات زیر میتوانید جان خود و دیگران را نجات دهید:
- نقاط امن خانه، مغازه، خیابان و خودرو را از قبل شناسایی کنید.
- خونریزی شریانی (جهشی، قرمز روشن) را با فشار مستقیم و در صورت لزوم تورنیکه مهار کنید.
- برای زخمهای بسته از مانور RICE (استراحت، کمپرس سرد، فشردگی، بالا بردن) استفاده کنید.
- شستشوی زخم فقط با آب و صابون ملایم یا سرم نرمال سالین – هرگز الکل نریزید.
- پانسمان و بانداژ را با گره محکم (جراحی یا نواری) پایان دهید.
- در صحنه با چند مصدوم، اولویت با خونریزی شدید و اختلال تنفس است.
- هرگز جسم فرو رفته در زخم را خارج نکنید و تورنیکه بسته شده را باز نکنید.
پیام نهایی:
این یادداشت را برای عزیزانتان ارسال کنید و تمرین عملی را فراموش نکنید. در بحران، آرامش شما نجاتبخش است.
هشدار: این مقاله جایگزین دورههای تخصصی امداد نیست، اما در شرایط عدم دسترسی به کمک، میتواند راهگشا باشد.
